Một ban tổ chức cuộc thi gọn và chạy được gồm một trưởng ban có quyền quyết cuối cùng và bốn tiểu ban: chuyên môn (thể lệ, giám khảo), hậu cần (địa điểm, đạo cụ, ăn uống), truyền thông – đăng ký, và tài chính – an toàn. Mỗi việc có đúng một người chịu trách nhiệm, có hạn chót, ghi trong một bảng chung. Ngân sách lập theo từng dòng chi, có báo giá, cộng thêm 10–15% dự phòng, và chỉ chi khi có người duyệt.
Bắt đầu từ trưởng ban
Nhiều cuộc thi đổ vỡ không phải vì thiếu người, mà vì có quá nhiều người cùng quyết. Trưởng ban là một người duy nhất, được giao quyền rõ ràng: duyệt chi trong hạn mức, chốt thể lệ, quyết khi có sự cố ngày thi. Trưởng ban không cần làm nhiều việc tay chân, nhưng phải nắm toàn bộ tiến độ và có mặt ở mọi cuộc họp.
Cạnh trưởng ban nên có một phó ban kiêm thư ký: giữ bảng phân công, ghi biên bản, nhắc hạn. Nếu trưởng ban ốm đúng ngày thi, phó ban thay.
Bốn tiểu ban và việc của từng tiểu ban
| Tiểu ban | Việc chính | Số người gợi ý (cuộc thi 100–200 người) |
|---|---|---|
| Chuyên môn | Viết thể lệ, chọn thể thức, mời giám khảo, trọng tài, soạn phiếu chấm, giải quyết khiếu nại về chuyên môn | 3–4 |
| Hậu cần | Địa điểm, âm thanh, ánh sáng, bàn ghế, đạo cụ, nước, ăn uống, xe, dọn dẹp | 4–6 |
| Truyền thông – đăng ký | Thông báo, biểu mẫu đăng ký, nhắc lịch, chụp ảnh, quay video, bài tổng kết | 2–3 |
| Tài chính – an toàn | Dự trù, báo giá, thanh toán, quyết toán; kế hoạch y tế, an ninh, phương án mưa | 2–3 |
Với cuộc thi nhỏ 20–30 người, một người có thể kiêm hai tiểu ban, nhưng vẫn nên liệt kê đủ bốn để không quên phần nào. Phần hay bị quên nhất là an toàn và quyết toán.
Bảng phân công: một việc, một người, một hạn
Bảng phân công là một bảng tính chung mà cả ban xem được. Mỗi dòng là một việc cụ thể, không phải một mảng chung chung.
| Việc | Người chịu trách nhiệm | Người hỗ trợ | Hạn | Tình trạng |
|---|---|---|---|---|
| Chốt thể lệ bản chính thức | Trưởng tiểu ban chuyên môn | Thư ký | T−5 tuần | Xong |
| Đặt cọc địa điểm, có phương án mưa | Trưởng hậu cần | Tài chính | T−6 tuần | Đang làm |
| Mở biểu mẫu đăng ký | Truyền thông | — | T−5 tuần | Chưa |
| Liên hệ cơ sở y tế gần nhất | Phụ trách an toàn | — | T−2 tuần | Chưa |
"T" là ngày thi. Viết "Hậu cần lo" là không đủ; phải có tên một người. Khi hai người cùng chịu trách nhiệm, thực tế là không ai chịu trách nhiệm.
Câu hỏi để chia việc không sót
Ngồi cùng cả ban, đi qua ngày thi theo thứ tự thời gian, từ lúc người đầu tiên đến tới lúc người cuối cùng ra về. Ở mỗi thời điểm, hỏi: ai đứng ở đâu, cần gì trong tay? Cách "đi bộ trong đầu" này bắt được những việc nhỏ như ai mở cửa hội trường, ai cầm chìa khoá tủ điện, ai giữ danh sách điểm danh.
Họp: ít, ngắn, có biên bản
- Họp khởi động (T−8 tuần): chốt mục tiêu, ngày, ngân sách khung, phân tiểu ban.
- Họp tiến độ mỗi 1–2 tuần, tối đa 30 phút: mỗi tiểu ban báo ba điều (đã xong, đang vướng, cần ai giúp).
- Họp tổng duyệt (T−3 đến T−5 ngày): đọc kịch bản ngày thi từng phút, kiểm danh sách đạo cụ, chốt phương án dự phòng.
- Họp rút kinh nghiệm (trong một tuần sau): xem mục tổng kết.
Mỗi cuộc họp có biên bản ngắn: quyết định gì, ai làm, hạn bao giờ. Gửi trong ngày.
Dự trù ngân sách theo dòng
Giá thuê địa điểm, ăn uống, in ấn mỗi nơi một khác, nên không có con số mẫu đúng cho mọi cuộc thi. Thứ có thể dùng chung là khung các dòng chi:
| Nhóm | Các dòng chi | Cách ước tính |
|---|---|---|
| Địa điểm | Thuê mặt bằng, điện, âm thanh, ánh sáng, lều, bàn ghế | Báo giá trọn gói, hỏi rõ phần nào tính thêm |
| Chuyên môn | Bồi dưỡng giám khảo, trọng tài; in phiếu chấm, đạo cụ thi | Theo số người, số phần thi |
| Hậu cần | Nước, đá, ăn nhẹ, bữa chính, xe đưa đón | Theo đầu người, cộng dư khoảng 10% |
| Nhận diện | Áo, thẻ đeo, phông nền, in ấn | Theo số lượng, chốt sớm để có giá tốt |
| Giải thưởng | Giải chính, giải danh hiệu, kỷ niệm cho mọi người | Theo cơ cấu giải trong thể lệ |
| An toàn | Túi sơ cứu, bảo hiểm (nếu mua), nhân viên y tế, an ninh | Hỏi đơn vị cung cấp |
| Truyền thông | Chụp ảnh, quay phim, in ảnh | Theo buổi hoặc theo sản phẩm |
| Dự phòng | Phát sinh | 10–15% tổng các dòng trên |
Mỗi dòng lớn nên có ít nhất hai báo giá. Ghi rõ báo giá đã gồm thuế, phí vận chuyển, phí phát sinh ngoài giờ hay chưa.
Nguồn thu và tài trợ
Ngoài ngân sách của đơn vị, cuộc thi có thể có phí đăng ký, đóng góp tự nguyện, tài trợ. Mỗi khoản cần ghi rõ:
- Phí đăng ký: dùng cho việc gì, có hoàn lại khi huỷ không, hạn hoàn.
- Tài trợ: nhà tài trợ được quyền lợi gì (nêu tên, đặt quầy, trao giải), có ràng buộc nào ảnh hưởng tới tính công bằng không. Nhà tài trợ không được tham gia chấm điểm.
- Tài trợ hiện vật: ghi giá trị ước tính vào sổ, để quyết toán đầy đủ.
Quy trình chi: ai duyệt, giữ chứng từ gì
- Người cần chi gửi đề nghị kèm báo giá cho người phụ trách tài chính.
- Khoản trong hạn mức thì trưởng tiểu ban duyệt; vượt hạn mức thì trưởng ban duyệt.
- Chi xong giữ hoá đơn, biên nhận, ảnh chụp chuyển khoản.
- Ghi vào sổ chi chung ngay trong ngày, không để dồn tới cuối.
Không dùng tài khoản cá nhân lẫn với tiền chung nếu tránh được. Nếu bắt buộc phải ứng trước, ghi rõ ai ứng, bao nhiêu, ngày nào hoàn.
Quyết toán và công khai
Trong hai tuần sau cuộc thi, tiểu ban tài chính lập bảng quyết toán: dự trù và thực chi từng dòng, chênh lệch và lý do, số dư. Gửi cho lãnh đạo hoặc người góp tiền. Với cuộc thi có thu phí, công khai bảng này cho người tham gia. Giữ hồ sơ cùng thể lệ, kịch bản để lần sau dùng làm mốc dự trù.
Lỗi hay gặp
- Trưởng ban làm hết. Gỡ: trưởng ban chỉ giữ ba việc (duyệt, điều phối, quyết sự cố), giao hết phần còn lại.
- Không ai giữ chìa khoá, mật khẩu wifi, số điện thoại ban quản lý địa điểm. Gỡ: một trang "thông tin sống còn" in sẵn, mỗi trưởng tiểu ban giữ một bản.
- Ngân sách vỡ vì dòng nhỏ. Nước, đá, băng dính, pin micro cộng lại lớn hơn tưởng. Gỡ: liệt kê cả dòng nhỏ, đừng gộp thành "linh tinh".
Câu hỏi thường gặp
Ban tổ chức cuộc thi gồm những ai?
Gồm một trưởng ban có quyền quyết cuối cùng, một phó ban kiêm thư ký, và bốn tiểu ban: chuyên môn, hậu cần, truyền thông – đăng ký, tài chính – an toàn. Cuộc thi nhỏ có thể cho một người kiêm hai tiểu ban.
Dự trù ngân sách cuộc thi gồm những khoản nào?
Thường gồm địa điểm, chuyên môn (giám khảo, đạo cụ thi), hậu cần (nước, ăn uống, xe), nhận diện (áo, in ấn), giải thưởng, an toàn, truyền thông và một khoản dự phòng khoảng 10–15%.
Làm sao chia việc trong ban tổ chức không bị sót?
Lập bảng phân công mà mỗi việc có đúng một người chịu trách nhiệm và một hạn chót. Sau đó cả ban "đi" qua ngày thi theo thứ tự thời gian để phát hiện những việc nhỏ chưa ai nhận.
Nhà tài trợ có được tham gia chấm điểm không?
Không nên. Nhà tài trợ có thể được nêu tên, trao giải hoặc đặt quầy, nhưng không tham gia chấm điểm để giữ tính công bằng của cuộc thi. Quyền lợi của nhà tài trợ nên ghi rõ từ đầu.