Kỷ lục ẩm thực khổng lồ là những món được nấu to nhất, nặng nhất, dài nhất để ghi danh: chảo cơm paella nặng khoảng 27 tấn ở Valencia (Tây Ban Nha) năm 1992, chiếc pizza rộng khoảng 1.300 m² ở Los Angeles được công nhận năm 2023, chiếc bánh xèo đường kính 3,68 m ở Đà Nẵng năm 2018. Điều nhiều người không biết: từ đầu thập niên 2010, Guinness gắn chặt kỷ lục món ăn với điều kiện món đó phải ăn được và không bị lãng phí. Một thành phố ở Trung Quốc từng mất kỷ lục cơm rang chỉ vì khoảng 150 kg bị đem cho lợn ăn.
Những món khổng lồ nổi tiếng thế giới
| Món | Nơi, thời điểm | Con số | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Paella | Valencia, Tây Ban Nha, 8/3/1992 | Khoảng 27.215 kg | Đầu bếp Juan Carlos Galbis và cộng sự; hơn 100.000 người được ăn |
| Pizza | Trung tâm Hội nghị Los Angeles, Mỹ; công nhận 18/1/2023 | Khoảng 1.300 m² (13.990 bộ vuông) | Chia thành hơn 68.000 miếng; vượt kỷ lục khoảng 1.261 m² lập ở Roma năm 2012 |
| Cơm rang | Dương Châu, Trung Quốc, tháng 10/2015 | 4.192 kg | Bị huỷ công nhận vì một phần bị lãng phí |
Các con số theo trang Guinness và báo chí đưa tin tại thời điểm xác lập; kỷ lục ẩm thực có thể đã bị phá.
Chuyện chảo cơm Dương Châu: kỷ lục mất vì lãng phí
Tháng 10/2015, nhân dịp kỷ niệm 2.500 năm thành lập, thành phố Dương Châu huy động khoảng 300 đầu bếp nấu 4.192 kg cơm rang Dương Châu, món mang tên chính thành phố. Con số này vượt kỷ lục 3.150 kg lập ở Thổ Nhĩ Kỳ năm trước đó.
Rồi báo chí và mạng xã hội đăng ảnh cơm bị xúc lên xe rác. Cơ quan du lịch địa phương thừa nhận khâu giám sát lỏng lẻo và cho biết khoảng 150 kg cơm "không ăn được" đã được chuyển tới trang trại nuôi lợn, phần còn lại đưa về các bếp ăn tập thể. Guinness huỷ công nhận, với lý do món ăn không hoàn toàn ăn được, và nhắc lại rằng tổ chức không chấp nhận kỷ lục món ăn lớn nếu món đó không ăn được hoặc bị lãng phí. Tờ Nhân dân Nhật báo (Trung Quốc) khi đó cũng có bài bình luận chê trách thói chạy theo kỷ lục vô nghĩa.
Luật "phải ăn được": thay đổi lớn nhất của kỷ lục ẩm thực
Theo các bài tổng hợp, khoảng từ năm 2011 Guinness yêu cầu các kỷ lục món ăn cỡ lớn phải kết thúc bằng việc món ăn được ăn, được tặng hoặc được bán cho người ăn. Luật này kéo theo nhiều hệ quả:
- Phải nấu chín đều. Món càng to càng khó chín trong lòng. Một lần thử làm bánh burger khổng lồ ở Mỹ năm 2011 từng thất bại lúc đầu vì miếng thịt không chín kịp.
- Phải giữ vệ sinh. Món bày ngoài trời hàng giờ dưới nắng dễ hỏng, nhất là món có trứng, thịt, nước cốt dừa.
- Phải có kế hoạch chia. Ai ăn, chia bằng gì, trong bao lâu, phần dư đi đâu.
Đây cũng là lý do hạng mục ném bánh kem đông người bị đổi sang ném bọt cạo râu: thức ăn không phải đạo cụ.
Món khổng lồ ở Việt Nam
Ở Việt Nam, món ăn kỷ lục chủ yếu là kỷ lục trong nước, do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) công nhận, hoặc do ban tổ chức sự kiện giới thiệu. Vài trường hợp được báo lớn đưa tin:
- Bánh xèo đường kính 3,68 m, làm chiều tối 1/5/2018 tại ngày hội thanh niên công nhân Đà Nẵng. Khoảng 30 đầu bếp làm trong 5 giờ; bộ chảo và nắp nặng 668 kg, khuôn đúc ở làng đúc đồng Phước Kiều (Quảng Nam cũ), nắp do nghệ nhân làng Đồng Xâm (Thái Bình cũ) chế tác. Bánh được giới thiệu là đủ khoảng 200 suất. Bài báo không nêu đơn vị xác lập kỷ lục.
- Cặp bánh trung thu lớn nhất Việt Nam, VietKings công nhận ngày 24/8/2019 tại Hà Nội.
- Bản đồ Việt Nam làm từ xôi nước cốt dừa, 103 đầu bếp thực hiện tại Cần Thơ, VietKings công nhận ngày 26/4/2026 nhân dịp Giỗ Tổ Hùng Vương.
- Nồi nước dùng phở khoảng 7.000 lít của một trường cao đẳng văn hoá, du lịch ở Nha Trang, được giới thiệu là phục vụ được 14.000–15.000 bát.
Năm 2023, bài bình luận "Thói sính kỷ lục" trên VnExpress nhắc lại chuyện nhiều chiếc bánh tét, bánh chưng, bánh dày khổng lồ hay nồi phở, hủ tiếu cỡ lớn khó chín đều, dễ hỏng và không ngon, và cho rằng kỷ lục về lượng chủ yếu cần tiền chứ không cần tay nghề.
Vì sao các sự kiện vẫn mê món khổng lồ
Món ăn khổng lồ có sức hút rất rõ. Nó dễ chụp ảnh, dễ lên báo. Nó tạo việc cho nhiều người cùng làm: đầu bếp, thợ rèn chảo, thợ đúc khuôn, tình nguyện viên. Nó gắn với đặc sản địa phương, nên thường được dùng để quảng bá du lịch. Và cuối cùng, nó cho đám đông một khoảnh khắc chung: cùng xếp hàng, cùng nếm.
Vấn đề chỉ nảy sinh khi kích thước trở thành mục đích duy nhất. Một chiếc bánh to gấp mười nhưng ăn dở thì ai cũng nhớ là dở.
Góc nhìn hôm nay: tổ chức "món ăn chung" cho sự kiện mà không lãng phí
Muốn có một món ăn tập thể làm điểm nhấn cho hội trại, tất niên hay ngày hội khu phố, có thể làm theo cách "nhiều phần nhỏ ghép lại" thay vì một khối khổng lồ:
- Chọn món ghép được: bánh mì kẹp, xôi nắm, bánh cuốn, gỏi cuốn, hoa quả xếp hình. Mỗi phần là một suất, ghép thành hình lớn.
- Tính số suất trước: bằng số người dự cộng 10%, không làm to hơn mức ăn hết.
- Chia việc theo đội: mỗi đội phụ trách một mảng của hình ghép, có thời gian và khu vực riêng; đây cũng là một thử thách đồng đội.
- Vệ sinh: găng tay, mũ, bàn có che nắng; món dễ hỏng làm sát giờ ăn.
- Khoảnh khắc "công bố": chụp ảnh từ trên cao, rồi mời mọi người lấy suất của mình theo hàng.
- Kế hoạch phần dư: hộp đựng sẵn để mang về hoặc gửi bếp ăn từ thiện nếu còn an toàn.
Lưu ý thêm khi có trẻ nhỏ: tránh món dễ hóc như kẹo dẻo, hạt nguyên, thạch viên nhỏ; hỏi trước về dị ứng (đậu phộng, hải sản, sữa).
Câu hỏi thường gặp
Chiếc pizza lớn nhất thế giới rộng bao nhiêu?
Chiếc pizza được Guinness công nhận ngày 18/1/2023, làm tại Trung tâm Hội nghị Los Angeles, rộng khoảng 13.990 bộ vuông, tức khoảng 1.300 m², và được chia thành hơn 68.000 miếng. Con số này có thể đã bị vượt sau thời điểm đó.
Vì sao Dương Châu bị huỷ kỷ lục cơm rang?
Năm 2015, Dương Châu nấu 4.192 kg cơm rang nhưng khoảng 150 kg bị coi là không ăn được và chuyển cho trang trại nuôi lợn. Guinness huỷ công nhận vì món ăn kỷ lục phải ăn được và không bị lãng phí.
Kỷ lục món ăn Guinness có phải ăn hết không?
Theo các bài tổng hợp về luật Guinness, món ăn kỷ lục cỡ lớn phải ăn được và phải được ăn, tặng hoặc bán cho người ăn, không được bỏ phí. Vì vậy món phải nấu chín đều và có kế hoạch chia phần rõ ràng.
Bánh xèo lớn nhất Việt Nam to cỡ nào?
Chiếc bánh xèo làm ở Đà Nẵng ngày 1/5/2018 có đường kính 3,68 m, do khoảng 30 đầu bếp làm trong 5 giờ, với bộ chảo và nắp nặng 668 kg. Bài báo đưa tin giới thiệu đây là kỷ lục nhưng không nêu đơn vị xác lập.
Món ăn kỷ lục Việt Nam do ai công nhận?
Phần lớn do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) công nhận ở phạm vi trong nước, không phải Guinness. Một số món được liên minh WorldKings ghi nhận "kỷ lục thế giới" theo đề cử của VietKings, cũng không phải kỷ lục Guinness.