Kỷ lục Việt Nam do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) xác lập, một tổ chức xã hội, không phải cơ quan nhà nước và không liên quan gì tới Guinness World Records. Khác biệt lớn nhất nằm ở phạm vi: kỷ lục Việt Nam là "nhất trong nước", còn kỷ lục Guinness là "nhất thế giới" theo bộ quy tắc và hội đồng thẩm định riêng của Guinness ở London. Các danh hiệu "kỷ lục châu Á", "kỷ lục thế giới" mà báo chí trong nước hay nhắc kèm VietKings cũng là của các liên minh kỷ lục khác, không phải của Guinness.
VietKings là ai
VietKings là tên gọi quen thuộc của Tổ chức Kỷ lục Việt Nam, trước đây hay được báo chí gọi là Trung tâm Sách Kỷ lục Việt Nam. Tổ chức này đã hoạt động từ giữa thập niên 2000; tới tháng 3/2010, theo báo Dân trí bản tiếng Anh, họ đã tổ chức tới kỳ "Hội ngộ kỷ lục gia" lần thứ 18, nơi công bố và trao chứng nhận cho các kỷ lục mới. Những kỳ hội ngộ như vậy vẫn được tổ chức đều đặn tới nay.
Hoạt động xác lập kỷ lục trong nước gắn với Hội Kỷ lục gia Việt Nam, được thành lập theo quyết định số 959/QĐ-BNV của Bộ Nội vụ ngày 23/8/2013. Hội là tổ chức xã hội, hoạt động theo điều lệ được duyệt và chịu sự quản lý nhà nước của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch cùng các bộ ngành liên quan. "Chịu quản lý nhà nước" nghĩa là được phép hoạt động hợp pháp, chứ không có nghĩa là kỷ lục do Nhà nước công nhận.
Bảng so sánh: Kỷ lục Việt Nam và kỷ lục Guinness
| Tiêu chí | Kỷ lục Việt Nam (VietKings) | Kỷ lục Guinness |
|---|---|---|
| Đơn vị xác lập | Tổ chức Kỷ lục Việt Nam, tổ chức xã hội trong nước | Guinness World Records, công ty tư nhân có trụ sở ở London |
| Phạm vi | "Nhất Việt Nam"; có cả kỷ lục cá nhân, tập thể, địa danh, sản vật | "Nhất thế giới", chỉ theo dõi kỷ lục toàn cầu |
| Loại kỷ lục | Rộng: món ăn lớn nhất, công trình, người có nhiều thành tích, địa điểm đặc biệt | Phải đạt sáu điều kiện: đo được, phá được, chuẩn hoá được, kiểm chứng được, một biến số, nhất thế giới |
| Công bố | Tại các kỳ Hội ngộ kỷ lục gia và sự kiện xác lập | Trên cơ sở dữ liệu, ấn bản sách hằng năm, hoặc trọng tài công bố tại chỗ |
| Liên hệ quốc tế | Là thành viên của liên minh kỷ lục thế giới WorldKings, qua đó đề cử "kỷ lục châu Á", "kỷ lục thế giới" của liên minh này | Không liên kết với các tổ chức kỷ lục quốc gia |
"Kỷ lục thế giới" của WorldKings không phải kỷ lục Guinness
Đây là chỗ người đọc dễ nhầm nhất. Năm 2020, Liên minh Kỷ lục Thế giới (WorldKings) công nhận 5 "kỷ lục thế giới" về ẩm thực Việt Nam dựa trên đề cử của VietKings, và các năm sau đó tiếp tục công nhận thêm. Những danh hiệu này có giá trị quảng bá, nhưng chúng thuộc hệ thống của WorldKings, với tiêu chí riêng, thường mang tính "giá trị" (món ăn đặc sắc, danh thắng độc đáo) hơn là con số đo được.
Báo chí trong nước cũng từng đặt câu hỏi về uy tín của WorldKings; Znews có bài phân tích về chuyện này. Người đọc không cần kết luận ai đúng ai sai, chỉ cần nhớ: thấy chữ "kỷ lục thế giới", hãy hỏi của tổ chức nào.
Một chi tiết nữa: một số bài báo cũ dùng cụm "kỷ lục Guinness Việt Nam" để chỉ kỷ lục trong nước. Cách gọi đó gây hiểu lầm, vì Guinness không có chi nhánh xác lập kỷ lục quốc gia nào ở Việt Nam.
Khi người Việt lập kỷ lục Guinness thật
Kỷ lục Guinness thật thì vẫn có. Ví dụ gần đây: sáng 30/8/2026, chương trình đi bộ toàn quốc "Cùng Việt Nam tiến bước" được Guinness World Records công nhận ở hạng mục số địa phương cùng phối hợp tổ chức đồng thời một hoạt động đi bộ nâng cao nhận thức về môi trường, với 34 tỉnh, thành phố và khoảng 1,7 triệu người tham gia (con số chi tiết trên báo trong nước và trên trang Guinness lệch nhau vài chục nghìn). Hạng mục được đặt tên rất cụ thể, đúng tinh thần "một biến số" của Guinness.
Những kỷ lục Việt Nam báo chí hay đưa tin
Phần lớn kỷ lục Việt Nam được biết đến rộng rãi là kỷ lục ẩm thực, sản vật và sự kiện đông người. Vài ví dụ đã được báo lớn đưa tin, có mốc rõ:
- 24/8/2019: cặp bánh trung thu được VietKings xác lập là lớn nhất Việt Nam, trưng bày cạnh tượng đài Lý Thái Tổ, Hà Nội.
- 26/4/2026: tại Cần Thơ, 103 đầu bếp thực hiện bản đồ Việt Nam làm từ xôi nước cốt dừa, được VietKings công nhận là lớn nhất Việt Nam.
- 2020: 5 món, nét ẩm thực Việt được WorldKings ghi nhận "kỷ lục thế giới" theo đề cử của VietKings.
Cũng có những sự kiện được giới thiệu là kỷ lục nhưng bài báo không nêu đơn vị xác lập, như chiếc bánh xèo đường kính 3,68 m làm ở Đà Nẵng ngày 1/5/2018. Gặp trường hợp này, nên coi là "được giới thiệu là kỷ lục" cho tới khi tìm thấy nguồn công nhận.
Những lời phê bình: kỷ lục về lượng và kỷ lục về chất
Phong trào lập kỷ lục trong nước bị phê bình nhiều lần trên báo chí. Một bài bình luận trên VnExpress có nhan đề "Kỷ lục và mua danh" cho rằng nhiều kỷ lục chỉ để gây chú ý hoặc quảng cáo sản phẩm, và việc phải trả phí để được công nhận làm giảm giá trị danh hiệu. Một bài khác năm 2023, "Thói sính kỷ lục", phân biệt rõ hai loại: kỷ lục về lượng (nồi to nhất, bánh dài nhất) chủ yếu cần tiền và người, còn kỷ lục về chất cần tài năng thật. Bài này cũng nhắc chuyện các món khổng lồ dễ bị hỏng, ăn không ngon, gây lãng phí.
Những lời phê bình đó không phủ nhận mọi kỷ lục. Có kỷ lục giúp quảng bá sản vật địa phương, có kỷ lục ghi nhận sự bền bỉ của một người qua nhiều năm. Nhưng chúng nhắc người tổ chức tự hỏi: kỷ lục này để lại gì cho người tham gia?
Góc nhìn hôm nay: năm câu hỏi khi đọc một tin "xác lập kỷ lục"
- Tổ chức nào công nhận? Guinness, VietKings, WorldKings hay chỉ là "ban tổ chức tự công bố"?
- Phạm vi là gì? Nhất Việt Nam, nhất châu Á của một liên minh, hay nhất thế giới theo Guinness?
- Đo bằng gì? Có con số cụ thể (kg, mét, số người) hay chỉ là "độc đáo nhất"?
- Có ai từng thử chưa? Kỷ lục ở hạng mục chưa ai làm thì dễ đạt hơn nhiều.
- Sau đó thế nào? Món ăn được chia cho ai, công trình còn dùng không.
Với người làm sự kiện công ty, trường học: nếu muốn có "kỷ lục" làm điểm nhấn, một kỷ lục nội bộ minh bạch (đo công khai, ghi biên bản, có nhân chứng ngoài ban tổ chức) thường mang lại nhiều niềm vui hơn một tấm giấy chứng nhận phải mua.
Câu hỏi thường gặp
Kỷ lục Việt Nam do ai xác lập?
Kỷ lục Việt Nam do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam, thường gọi là VietKings, xác lập và công bố tại các kỳ Hội ngộ kỷ lục gia. Hoạt động này gắn với Hội Kỷ lục gia Việt Nam, một tổ chức xã hội được Bộ Nội vụ cho thành lập năm 2013.
VietKings có phải cơ quan nhà nước không?
Không. VietKings là tổ chức xã hội, hoạt động hợp pháp và chịu sự quản lý nhà nước như các hội khác, nhưng danh hiệu kỷ lục do tổ chức này cấp không phải là sự công nhận của Nhà nước.
Kỷ lục Việt Nam có phải kỷ lục Guinness không?
Không. VietKings không liên quan tới Guinness World Records. Kỷ lục Guinness do công ty Guinness World Records ở London thẩm định theo bộ quy tắc riêng, và chỉ ghi nhận thành tích nhất thế giới.
Kỷ lục thế giới WorldKings khác Guinness thế nào?
WorldKings là một liên minh các tổ chức kỷ lục quốc gia, trong đó có VietKings, và cấp danh hiệu theo tiêu chí riêng, thường thiên về giá trị văn hoá, ẩm thực. Guinness thì là tổ chức độc lập, chỉ công nhận thành tích đo được và có thể bị người khác phá.
Người Việt Nam có kỷ lục Guinness nào không?
Có. Ví dụ gần đây là chương trình đi bộ toàn quốc "Cùng Việt Nam tiến bước" ngày 30/8/2026 với 34 tỉnh, thành phố cùng tham gia, được Guinness công nhận. Muốn kiểm tra một kỷ lục cụ thể, hãy tra trên trang chính thức của Guinness World Records.