Cuộc ChơiWiki
Tìm
Thử thách trong lớp học

Hoạt động khởi động đầu giờ học: tám thử thách năm phút cho cả lớp

Hoạt động khởi động đầu giờ dài 2–5 phút, luật nói trong một câu, cả lớp cùng làm theo tổ và nối thẳng vào bài: đứng – ngồi đúng sai, xếp thẻ, bốn góc lớp.

Hoạt động khởi động đầu giờ học: tám thử thách năm phút cho cả lớp

Hoạt động khởi động đầu giờ học là một thử thách ngắn, thường 3–5 phút, giúp cả lớp chuyển từ trạng thái giờ ra chơi sang trạng thái học: đứng dậy, làm một việc cùng nhau, rồi ngồi xuống với đầu óc đã tập trung vào bài. Hoạt động tốt nhất là loại nói luật trong một câu, không cần đạo cụ cầu kỳ, làm theo tổ chứ không gọi từng em lên, và có một sợi dây nối sang nội dung bài hôm đó.

Vì sao năm phút đầu giờ quan trọng

Ai đứng lớp lâu đều biết cảnh này: chuông vừa reo, nửa lớp còn đang kể chuyện giờ ra chơi, vài em chạy vào muộn, mấy em mặt đỏ vì vừa đá cầu xong. Nếu giáo viên mở sách giảng ngay, mười phút đầu gần như trôi qua trong lúc lớp "lắng xuống" từ từ. Một hoạt động khởi động không làm mất thời gian; nó rút ngắn quãng lắng đó bằng cách cho cả lớp một việc rõ ràng để làm cùng lúc.

Ở Việt Nam, tiết học ở tiểu học thường 35 phút, ở trung học cơ sở và trung học phổ thông thường 45 phút. Năm phút là một phần đáng kể của tiết, nên hoạt động khởi động phải "làm việc" thật: hoặc gợi lại bài cũ, hoặc mở ra câu hỏi của bài mới, hoặc ít nhất là đưa cả lớp vào cùng một nhịp. Hoạt động chỉ để cười rồi thôi thì nên dành cho tiết sinh hoạt lớp.

Ba tiêu chí của một hoạt động khởi động dùng được

  • Luật nói trong một câu. Nếu phải giải thích quá 30 giây thì hoạt động đã ăn mất phần thời gian của chính nó.
  • Cả lớp cùng làm. Không gọi một em lên bảng trong khi 44 em ngồi nhìn. Làm theo bàn, theo tổ, hoặc đồng loạt.
  • Có điểm dừng rõ. Một tiếng vỗ tay, một câu hô, một hiệu lệnh giơ tay. Lớp phải biết lúc nào hoạt động kết thúc để quay về bài.

Thêm một tiêu chí cho người tổ chức: hoạt động không xếp hạng em nào. Nếu có tính điểm thì tính cho tổ, và tốt nhất là không cần tính điểm.

Tám hoạt động khởi động cụ thể

Bảng dưới đây gom những hoạt động đã được nhiều giáo viên dùng, mỗi cái kèm thời gian, đạo cụ và cách nối với bài học.

Hoạt độngThời gianĐạo cụLuật trong một câuNối với bài
Đứng – ngồi đúng sai3 phútKhôngGiáo viên đọc một nhận định, đúng thì đứng, sai thì ngồi.Nhận định lấy từ bài cũ
Chuyền bóng ba từ4 phútMột quả bóng giấyAi nhận bóng nói một từ về bài hôm trước rồi chuyền cho bàn khác.Ôn khái niệm
Xếp hàng theo thứ tự5 phútThẻ giấyMỗi tổ nhận một bộ thẻ, xếp đúng thứ tự trước khi hô "xong".Dòng thời gian, các bước thí nghiệm
Vỗ tay theo nhịp2 phútKhôngGiáo viên vỗ một nhịp, cả lớp lặp lại, nhịp khó dần.Chỉ để gom sự chú ý
Bốn góc lớp5 phútBốn tờ giấy dán bốn gócMỗi góc là một đáp án, học sinh đi về góc mình chọn.Câu hỏi mở đầu bài mới
Chuỗi tay truyền xung2 phútKhôngTừng tổ nắm tay, bóp nhẹ truyền từ đầu tới cuối hàng, tổ nào xong giơ tay.Gom chú ý, khởi động nhẹ
Ghép đôi thẻ5 phútThẻ câu hỏi – thẻ đáp ánMỗi em một thẻ, đi tìm bạn cầm thẻ khớp với mình.Từ vựng, công thức, khái niệm
Một phút vẽ nhanh3 phútGiấy nhápVẽ trong 60 giây thứ mình nhớ nhất từ bài trước, rồi khoe bạn cùng bàn.Gợi lại bài cũ

Đứng – ngồi đúng sai

Đây là hoạt động dễ nhất và cũng hay nhất cho lớp đông. Giáo viên chuẩn bị 6–8 nhận định ngắn, phân nửa đúng, phân nửa sai. Ví dụ môn Lịch sử: "Ngô Quyền đánh quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938." Cả lớp đứng. Câu tiếp theo cố tình sai một chi tiết. Ai ngồi, ai đứng đều nhìn thấy, nhưng không ai bị gọi tên. Giáo viên chỉ nói: "Phần lớn lớp mình đứng, đúng rồi", hoặc "Lớp chia đôi, câu này mình sẽ xem kỹ trong bài hôm nay."

Lỗi hay gặp: nhận định quá dài, học sinh nghe chưa hết đã đứng theo bạn. Giữ mỗi nhận định dưới 15 chữ và cho ba giây suy nghĩ trước khi hô "Đứng hoặc ngồi!".

Xếp hàng theo thứ tự

Mỗi tổ nhận 5–6 tấm thẻ đã xáo trộn: các sự kiện cần xếp theo năm, các bước làm thí nghiệm, các giai đoạn vòng đời một loài sinh vật. Tổ bàn bạc rồi xếp thẻ lên bàn. Tổ nào xong thì cả tổ giơ tay, giáo viên đi qua kiểm. Không cần công bố tổ nào nhất; chỉ cần mọi tổ đều xếp đúng trước khi bắt đầu bài.

Đạo cụ chỉ là giấy bìa cắt nhỏ, làm một lần dùng cho nhiều lớp. Nên ghi số bộ ở mặt sau để khỏi lẫn thẻ giữa các tổ.

Bốn góc lớp

Dán bốn tờ giấy A, B, C, D ở bốn góc. Giáo viên đưa ra một câu hỏi mở đầu bài mới, chẳng hạn: "Theo em, vì sao nước biển mặn?" kèm bốn phương án. Học sinh đi về góc mình chọn. Mỗi góc có 30 giây bàn với nhau vì sao chọn vậy, rồi một em đại diện nói một câu. Giáo viên không chốt đáp án ngay mà để bài học trả lời.

Với lớp quá chật, thay việc đi lại bằng giơ ngón tay: một ngón là A, hai ngón là B. Mất phần vận động nhưng vẫn giữ được ý.

Kịch bản năm phút mẫu

Đây là một kịch bản dùng được ngay cho một tiết 45 phút bất kỳ:

  1. Phút 0:00 — Giáo viên đứng giữa bục, vỗ ba nhịp. Lớp vỗ lại ba nhịp. Lặp hai lần cho tới khi đều.
  2. Phút 0:30 — "Cả lớp đứng dậy. Mình làm đứng – ngồi đúng sai, năm câu về bài hôm trước."
  3. Phút 0:45 đến 3:30 — Đọc năm nhận định. Sau mỗi câu, nói một câu ngắn về kết quả của cả lớp, không gọi tên.
  4. Phút 3:30 — "Câu số bốn nhiều bạn còn phân vân. Hôm nay mình sẽ hiểu vì sao."
  5. Phút 4:00 — "Cả lớp ngồi. Mở vở trang…" và vào bài.

Kịch bản này tốn đúng một tờ giấy ghi năm câu. Câu "nhiều bạn còn phân vân" chính là sợi dây nối sang bài mới: nó biến hoạt động khởi động thành lý do để học sinh muốn nghe tiếp.

Lỗi hay gặp và cách gỡ

Hoạt động kéo dài quá giờ

Lớp đang vui, giáo viên tiếc không dừng, thế là năm phút thành mười hai phút. Cách gỡ: đặt điện thoại báo giờ hoặc nhìn đồng hồ treo tường, và nói trước với lớp "mình có năm phút". Khi lớp biết giới hạn, việc dừng lại không gây hụt hẫng.

Lớp ồn không quay về được

Hoạt động có vận động dễ khiến lớp "nóng" lên. Luôn kết thúc bằng một hành động hạ nhiệt: ba nhịp vỗ tay chậm, hít một hơi sâu cùng nhau, hoặc yêu cầu mọi em đặt hai tay lên bàn. Hành động thể chất rõ ràng giúp chuyển trạng thái nhanh hơn lời nhắc "trật tự".

Vài em không tham gia

Có em không đứng, không ngồi, chỉ nhìn. Đừng gọi tên giữa lớp. Với hoạt động khởi động, chỉ cần các em đó ngồi yên và nghe; phần lớn sẽ tham gia ở lần thứ hai, thứ ba khi thấy không có gì đáng ngại. Với em có lý do sức khoẻ, luôn có lựa chọn ngồi tại chỗ giơ tay thay vì đứng dậy.

Lặp lại một hoạt động tới mức chán

Một hoạt động dùng ba buổi liền là học sinh bắt đầu uể oải. Xoay vòng 4–5 hoạt động trong một tháng là vừa. Mỗi tuần có thể để một tổ đề xuất nhận định cho phần đứng – ngồi; việc này cũng là một cách ôn bài.

Điều chỉnh theo lứa tuổi

Với học sinh lớp 1–3, hoạt động cần nhiều chuyển động hơn và luật đơn giản hơn: vỗ tay theo nhịp, làm theo hiệu lệnh, xếp hàng theo màu thẻ. Các em này thích được đứng dậy, nên đứng – ngồi là lựa chọn tự nhiên. Với lớp 4–5 có thể bắt đầu ghép đôi thẻ và xếp thứ tự.

Học sinh cấp 2 bắt đầu ngại làm động tác "trẻ con". Bốn góc lớp và xếp thẻ theo tổ hợp với lứa này vì nó có tranh luận nhẹ. Với cấp 3, hoạt động khởi động nên ngắn hơn và gắn chặt với bài: một nhận định gây tranh cãi, một câu hỏi bất ngờ, một phút vẽ sơ đồ. Học sinh lớn chấp nhận khởi động nếu thấy nó giúp làm bài kiểm tra tốt hơn, không phải vì nó vui.

Góc nhìn của người đứng lớp

Hoạt động khởi động không thay được bài giảng tốt, và một hoạt động hay cũng không cứu được tiết học chuẩn bị qua loa. Giá trị của nó nằm ở chỗ tạo một thói quen: cả lớp biết rằng khi chuông reo, có một việc cụ thể để làm cùng nhau. Sau vài tuần, chính thói quen đó làm lớp lắng nhanh hơn, kể cả hôm giáo viên không làm hoạt động nào.

Nếu muốn bắt đầu, chọn một hoạt động không cần đạo cụ, dùng nó hai tuần, ghi lại xem lớp vào bài nhanh hơn hay không, rồi mới thêm hoạt động thứ hai. Sách về quản lý lớp học tích cực và các tài liệu tập huấn hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 có thêm nhiều mẫu để tham khảo; điều quan trọng là thử trên chính lớp mình và giữ lại thứ hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động khởi động đầu giờ nên kéo dài bao lâu?

Từ 2 đến 5 phút là vừa với tiết 35–45 phút. Dài hơn thì hoạt động bắt đầu lấn sang thời gian học. Nên báo trước cho lớp là có bao nhiêu phút để việc dừng lại diễn ra tự nhiên.

Hoạt động khởi động không cần đạo cụ có những gì?

Đứng – ngồi đúng sai, vỗ tay theo nhịp, chuỗi tay truyền xung và bốn góc lớp đều không cần đạo cụ hoặc chỉ cần vài tờ giấy. Chúng hợp với lớp đông và giáo viên không có thời gian chuẩn bị.

Làm sao để hoạt động khởi động liên quan tới bài học?

Lấy nội dung từ bài cũ hoặc đặt một câu hỏi mà bài mới sẽ trả lời. Kết thúc hoạt động bằng một câu như "nhiều bạn còn phân vân, hôm nay mình sẽ hiểu vì sao" để nối thẳng sang bài.

Có nên tính điểm cho hoạt động khởi động không?

Thường là không cần. Nếu muốn tạo không khí thi đua thì tính cho tổ, không tính cho từng em, và không công bố bảng điểm cá nhân. Mục tiêu của khởi động là gom sự chú ý chứ không phải phân loại học sinh.

Lớp ồn sau hoạt động thì làm thế nào?

Luôn kết thúc bằng một động tác hạ nhiệt rõ ràng như vỗ tay chậm ba nhịp, hít thở sâu cùng nhau hoặc đặt hai tay lên bàn. Động tác cơ thể giúp lớp chuyển trạng thái nhanh hơn lời nhắc giữ trật tự.

Mở app Cuộc Chơi

Năm giây một thử thách, liên hồi không nghỉ

Mở app Cuộc Chơi

Bài viết liên quan

Mở app Cuộc Chơi

Năm giây một thử thách, liên hồi không nghỉ

Mở app Cuộc Chơi Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store