Cuộc ChơiWiki
Tìm
Tâm lý thi đua

Hiệu ứng Ringelmann: càng đông càng ỷ lại khi làm việc nhóm

Ringelmann đo được nhóm càng đông mỗi người góp càng ít, nhóm tám người chỉ đạt khoảng nửa tổng sức. Lý do: phối hợp kém và ỷ lại tập thể; cách giảm là chia phần có tên.

Hiệu ứng Ringelmann: càng đông càng ỷ lại khi làm việc nhóm

Hiệu ứng Ringelmann là hiện tượng nhóm càng đông thì mỗi người càng góp ít sức hơn so với khi làm một mình. Kỹ sư nông nghiệp người Pháp Max Ringelmann đo được điều này qua các thí nghiệm kéo tải từ thập niên 1880, công bố năm 1913: theo số liệu được tổng hợp lại, nhóm tám người chỉ đạt khoảng một nửa tổng sức mà tám người đó kéo được khi kéo riêng. Về sau, tâm lý học tách phần hao hụt này làm hai: mất do phối hợp kém và mất do mỗi người tự giảm cố gắng — phần thứ hai được gọi là "ỷ lại tập thể" (social loafing).

Max Ringelmann và những sợi dây kéo

Max Ringelmann (1861–1931) là kỹ sư nông nghiệp, quan tâm tới hiệu suất lao động: người, ngựa, bò kéo cày và máy móc. Theo Kravitz và Martin, trong khoảng những năm 1882–1887 ông đã làm các thí nghiệm cho người kéo tải và đo lực bằng lực kế, so lực của một người với lực của nhóm 2, 3 cho tới 8 người. Kết quả ông công bố năm 1913 trong niên san của Viện Nông học Quốc gia Pháp.

Bài báo này gần như bị quên lãng cho tới khi David Kravitz và Barbara Martin dịch và giới thiệu lại năm 1986 trên tạp chí Journal of Personality and Social Psychology. Một điều thú vị Kravitz và Martin lưu ý: Ringelmann không mô tả rõ phần dữ liệu nhóm là kéo dây, dù cách kể "thí nghiệm kéo dây" đã trở nên quen thuộc trong sách giáo khoa.

Những con số thường được trích

Bảng dưới là số liệu Ringelmann về sức kéo trung bình mỗi người trong nhóm, tính theo phần trăm so với sức kéo khi kéo một mình, theo cách Kravitz và Martin trình bày:

Số người trong nhómMỗi người góp (so với khi kéo một mình)
1100%
293%
385%
849%

Tức là tám người kéo chung chỉ tạo ra tổng lực xấp xỉ bốn người kéo riêng cộng lại. Cần đọc số liệu này với dè dặt: phương pháp đo cuối thế kỷ 19 khác xa hiện nay, và chi tiết thí nghiệm được ghi chép không đầy đủ. Điều đáng tin hơn là xu hướng — càng đông, mỗi người càng góp ít — vì nó đã được lặp lại nhiều lần trong các thí nghiệm hiện đại.

Phối hợp kém hay mỗi người lười đi?

Ringelmann tự nghĩ tới hai nguyên nhân: mọi người không kéo cùng lúc, cùng hướng (mất do phối hợp), và mỗi người phần nào dựa vào người khác. Nhưng trong thí nghiệm gốc, không tách được hai thứ này.

Năm 1974, Alan Ingham và cộng sự nghĩ ra cách tách. Người tham gia bị bịt mắt, đứng ở vị trí đầu dây và được bảo rằng có những người khác cùng kéo phía sau. Thật ra phía sau chỉ có người phụ tá giả vờ, không ai kéo. Vì chỉ có một người kéo thật, không thể có mất mát do phối hợp. Vậy mà khi nghĩ có người cùng kéo, người tham gia vẫn kéo yếu hơn khi biết mình kéo một mình. Mất mát này chỉ có thể do giảm cố gắng.

Vỗ tay, hò hét và tên gọi "ỷ lại tập thể"

Năm 1979, Bibb Latané, Kipling Williams và Stephen Harkins làm thí nghiệm với một việc khác hẳn: vỗ tay và hò hét to nhất có thể. Người tham gia đeo tai nghe phát tiếng ồn, bịt mắt, và được bảo đang hò hét một mình hoặc cùng nhóm. Kết quả giống hệt: tin rằng đang hò cùng người khác thì mỗi người hò nhỏ đi. Nhóm tác giả đặt tên hiện tượng là social loafing — có thể dịch là ỷ lại tập thể hoặc lười biếng xã hội — và gọi nó là một "căn bệnh xã hội".

Khi nào người ta ỷ lại nhiều, khi nào ít

Năm 1993, Steven Karau và Kipling Williams gộp kết quả của 78 nghiên cứu và đưa ra Mô hình Nỗ lực Tập thể. Ý chính: người ta cố gắng khi tin rằng nỗ lực của mình dẫn tới kết quả mình coi trọng. Trong nhóm, mối liên hệ đó mờ đi — công của mình lẫn vào công chung — nên cố gắng giảm. Phân tích của họ cho thấy ỷ lại tập thể giảm khi:

  • Đóng góp của từng người được nhận ra — có tên, có phần riêng.
  • Nhiệm vụ có ý nghĩa hoặc người làm thấy hứng thú.
  • Người làm coi trọng nhóm — làm với bạn bè, đồng đội thân thiết.
  • Nhóm nhỏ hơn.
  • Người làm nghĩ đóng góp của mình là duy nhất, không ai làm thay được.

Phân tích cũng ghi nhận hiệu ứng có xu hướng yếu hơn ở các nghiên cứu thực hiện tại một số nền văn hoá Đông Á — nơi được cho là đề cao tập thể — và ở phụ nữ so với nam giới. Đây là kết quả trung bình từ các nghiên cứu sẵn có, không nên dùng để quy chụp một dân tộc hay một giới.

Hiệu ứng "kẻ ngốc" và người làm thay

Ỷ lại tập thể có hai biến thể đáng biết. Một là người đi nhờ: khi thấy nhóm đủ mạnh, một số người nghĩ phần mình không cần thiết. Hai là cái mà nhà nghiên cứu Norbert Kerr năm 1983 gọi là hiệu ứng kẻ ngốc: khi thấy người khác đang lười, người chăm chỉ cũng giảm cố gắng, vì không muốn làm "kẻ ngốc" gánh thay. Hai thứ này khuếch đại nhau, và một nhóm có thể trượt dần thành nhóm ai cũng làm cầm chừng.

Ứng dụng: thiết kế việc nhóm để không ai núp

Người tổ chức teambuilding, giáo viên giao bài nhóm, trưởng nhóm phân việc — ai cũng gặp hiệu ứng Ringelmann. Các cách giảm được nghiên cứu ủng hộ:

Chia phần có tên

Trong thử thách đồng đội, cho mỗi người một phần nhiệm vụ riêng có thể nhìn thấy: mỗi người một màu bút, mỗi người phụ trách một tầng tháp, mỗi người một chặng tiếp sức. Kết quả chung vẫn là của đội, nhưng phần của ai thì ai cũng thấy.

Nhóm nhỏ

Thay vì đội 20 người, chia thành nhóm 4–6 người. Với hoạt động hội thao lớn, đội đông vẫn được, miễn là bên trong chia thành tổ nhỏ có nhiệm vụ riêng.

Vai trò không ai làm thay

"Người giữ giờ", "người kiểm tra", "người cầm đạo cụ" — vai trò rõ làm mỗi người thấy mình cần thiết.

Đánh giá trong nhóm

Với dự án dài ở trường hay ở công ty, cho các thành viên tự nhận xét đóng góp của nhau (kín) giúp giảm người đi nhờ. Cần làm khéo: nhận xét để điều chỉnh, không để bêu tên.

Cho nhóm lý do để quan tâm

Nhiệm vụ có ý nghĩa, mục tiêu đội tự chọn, đội gồm những người có quan hệ tốt — những yếu tố này giảm ỷ lại nhiều hơn mọi luật kiểm soát.

Đông người không phải lúc nào cũng thua

Hiệu ứng Ringelmann không có nghĩa nhóm luôn kém. Có những hoàn cảnh người ta cố gắng hơn khi ở trong nhóm, nhất là khi tin rằng đồng đội yếu và đóng góp của mình quan trọng — hiện tượng được một số nhà nghiên cứu gọi là "bù đắp xã hội". Nhóm cũng làm được những việc một người không làm nổi: nhấc vật nặng, xử lý nhiều luồng thông tin, nghĩ ra nhiều ý tưởng hơn. Điều mà nghiên cứu nhắc nhở là: một nhóm đông không tự động mạnh bằng tổng các thành viên; muốn vậy, cần thiết kế.

Câu hỏi thường gặp

Hiệu ứng Ringelmann là gì?

Là hiện tượng nhóm càng đông thì mỗi người càng góp ít sức hơn so với khi làm một mình. Max Ringelmann đo được qua các thí nghiệm kéo tải từ thập niên 1880, công bố năm 1913.

Social loafing nghĩa là gì?

Social loafing, tạm dịch là ỷ lại tập thể, là việc mỗi người tự giảm cố gắng khi làm trong nhóm. Khái niệm do Latané, Williams và Harkins đặt tên năm 1979 qua thí nghiệm vỗ tay và hò hét.

Vì sao làm nhóm đông lại kém hiệu quả?

Có hai lý do: phối hợp kém khiến sức lực không cộng dồn trọn vẹn, và mỗi người giảm cố gắng vì công của mình lẫn vào công chung. Thí nghiệm của Ingham năm 1974 cho thấy riêng phần giảm cố gắng đã đáng kể.

Làm sao để tránh người ỷ lại trong nhóm?

Chia phần việc có tên từng người, giữ nhóm nhỏ, giao vai trò không ai làm thay được, cho nhiệm vụ có ý nghĩa và cho thành viên đánh giá kín đóng góp của nhau.

Số liệu 8 người chỉ góp 49% có chính xác không?

Đó là số liệu của Ringelmann theo cách Kravitz và Martin trình bày lại năm 1986. Phương pháp đo thời đó khá thô và ghi chép không đầy đủ, nên nên coi con số là minh hoạ xu hướng hơn là kết quả chính xác.

Mở app Cuộc Chơi

Năm giây một thử thách, liên hồi không nghỉ

Mở app Cuộc Chơi

Bài viết liên quan

Mở app Cuộc Chơi

Năm giây một thử thách, liên hồi không nghỉ

Mở app Cuộc Chơi Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store