Ashrita Furman là người Mỹ, sinh năm 1954 ở Brooklyn, New York, được Guinness gọi là người phá kỷ lục nhiều nhất trong lịch sử của họ. Ông lập kỷ lục đầu tiên năm 1979 với 27.000 lần nhảy dang tay chân, tới tháng 4/2009 thành người đầu tiên cùng lúc giữ 100 kỷ lục, và tính tới năm 2023 đã lập hơn 700 kỷ lục Guinness, còn giữ hơn 200. Ông không phải vận động viên chuyên nghiệp: suốt nhiều chục năm, ông quản lý một cửa hàng thực phẩm dưỡng sinh ở Queens.
Từ Keith Furman tới Ashrita
Tên khai sinh của ông là Keith Furman, sinh ngày 16/9/1954. Năm 1970, khi mới ngoài 15 tuổi, ông trở thành học trò của Sri Chinmoy, một thầy dạy thiền gốc vùng Bengal sống và giảng dạy ở New York. Về sau ông đổi tên gọi thành Ashrita, cái tên gắn với con đường tu tập ấy.
Năm 1978, theo khuyến khích của Sri Chinmoy, ông tham gia một cuộc đua xe đạp 24 giờ ở Công viên Trung tâm (Central Park) dù trước đó không phải người tập luyện bài bản, và vẫn đi hết cuộc đua. Trải nghiệm đó, theo các bài phỏng vấn ông, cho ông niềm tin rằng giới hạn của cơ thể phần lớn nằm ở tâm trí. Khái niệm "tự vượt mình" (self-transcendence) mà thầy ông hay giảng trở thành sợi chỉ xuyên suốt: mục tiêu không phải là đánh bại người khác, mà là vượt qua chính mình của hôm qua.
Năm 1979, ông lập kỷ lục Guinness đầu tiên: 27.000 lần nhảy dang tay chân (jumping jack). Từ năm 1982, ông quản lý một cửa hàng thực phẩm dưỡng sinh ở khu Jamaica, quận Queens, New York.
Những kỷ lục tiêu biểu
Danh sách kỷ lục của Furman dài hàng trăm dòng. Vài cột mốc hay được nhắc:
| Năm | Kỷ lục, việc làm | Nơi |
|---|---|---|
| 1979 | Nhảy dang tay chân 27.000 lần, kỷ lục đầu tiên | New York, Mỹ |
| 1986 | Nghĩ ra và lập kỷ lục nhảy gậy lò xo (pogo) dưới nước | Mỹ |
| 2002 | Tung hứng dưới nước | Auckland, New Zealand |
| 2003 | Hoàn tất việc lập kỷ lục trên đủ bảy châu lục, kỷ lục cuối là lắc vòng quanh hông suốt một dặm ở Uluru | Úc |
| 2007 | Nhảy bao bố một quãng đường dài, thi cùng một con bò Tây Tạng | Mông Cổ |
| 4/2009 | Người đầu tiên cùng lúc giữ 100 kỷ lục Guinness | — |
Ngoài ra còn những kỷ lục gắn với danh thắng: giữ thăng bằng cây cơ bi-a trên ngón tay đi một quãng dài gần kim tự tháp Ai Cập, đi cà kheo ở Trung Quốc, nhảy gậy lò xo trên sườn núi Phú Sĩ, đạp xe với chai sữa đặt trên đầu, cắm nhiều nến nhất trên một chiếc bánh sinh nhật. Ông thích lập kỷ lục ở những nơi đẹp, biến mỗi lần thử thành một chuyến đi.
Bao nhiêu kỷ lục? Con số phụ thuộc thời điểm
Đây là chỗ nên cẩn thận vì các nguồn ghi khác nhau:
- Trang hồ sơ "Đại sảnh danh vọng" của Guinness, viết khi ông 62 tuổi, ghi ông đã lập hơn 600 kỷ lục và đang giữ hơn 200.
- Wikipedia, dẫn số liệu năm 2023, ghi hơn 700 kỷ lục đã lập, hơn 200 đang giữ.
- Năm 2024, Guinness vinh danh ông trong nhóm "biểu tượng" (ICON).
Hai con số cần phân biệt: số kỷ lục đã lập (cộng dồn cả những cái đã bị người khác phá) và số kỷ lục đang giữ. Con số thứ hai luôn nhỏ hơn và thay đổi liên tục, vì chính sự nổi tiếng của ông khiến nhiều người nhắm vào các kỷ lục ông đang giữ.
Cách ông chọn và luyện một kỷ lục
Từ các bài phỏng vấn và hồ sơ của Guinness, có thể rút ra vài thói quen làm nên "cỗ máy" Furman:
- Đọc kỹ luật trước khi tập. Mỗi hạng mục có hướng dẫn riêng; tập sai luật là phí công.
- Chọn hạng mục hợp sở trường. Ông giỏi các việc cần sức bền, thăng bằng, nhịp đều: lắc vòng, nhảy gậy lò xo, đi cà kheo, nhảy bao bố.
- Nghĩ ra hạng mục mới. Nhiều kỷ lục ông giữ là do chính ông đề xuất, như nhảy gậy lò xo dưới nước. Hạng mục mới vẫn phải đạt mức tối thiểu mà Guinness đặt ra.
- Có đội hỗ trợ. Một lần thử kỷ lục cần người quay phim, người đo đạc, người bấm giờ; nhân chứng độc lập thì luôn phải là người ngoài.
- Chấp nhận thất bại. Với người lập hàng trăm kỷ lục, số lần thử hỏng chắc chắn còn nhiều hơn; mỗi lần hỏng là một lần biết thêm luật và giới hạn của mình.
Có ý nghĩa gì khi giữ hàng trăm kỷ lục?
Người hoài nghi sẽ hỏi: kỷ lục kiểu "lắc vòng dưới nước lâu nhất" thì có ích gì? Câu trả lời của chính Furman, qua nhiều lần trả lời báo chí, là ông coi kỷ lục như bài tập tinh thần: chọn một việc tưởng không làm nổi, rồi chứng minh mình làm được. Trong một lời nhắn gửi bản thân thời trẻ đăng trên trang Guinness, ông nói đại ý: sẽ không dễ, lúc đầu nhiều người không tin mình, và như vậy cũng không sao.
Với Guinness, Furman là hình mẫu lý tưởng: một người bình thường, không năng khiếu đặc biệt, chứng minh rằng kỷ lục không chỉ dành cho người sinh ra đã khác thường.
Muốn thử phá một kỷ lục của Furman thì bắt đầu từ đâu
Chính vì giữ quá nhiều kỷ lục, Furman là "mục tiêu" quen thuộc của người mới. Nhiều kỷ lục của ông nằm ở những hạng mục mà người thường có thể luyện được, không cần cơ thể đặc biệt. Trình tự hợp lý:
- Tra tên ông trên trang Guinness World Records, xem danh sách hạng mục ông đang giữ, vì những cái đã bị phá thì con số mục tiêu đã khác.
- Chọn hạng mục dựa trên sức bền, thăng bằng hoặc nhịp đều, tránh hạng mục cần dụng cụ đắt hay địa điểm đặc biệt.
- Đăng ký với Guinness để nhận bộ hướng dẫn chính thức trước khi tập nghiêm túc, vì một chi tiết luật (kích thước dụng cụ, cách tính lượt hỏng) có thể đổi hẳn cách luyện.
- Tập theo đúng luật, quay video từng buổi tập như khi thử thật để quen với máy quay và đồng hồ.
- Đặt mục tiêu vượt chính mình trước: khi kết quả tập đã ổn định vượt kỷ lục, mới tính tới ngày thử chính thức.
Trình tự này cũng là cách tốt để thử bất kỳ kỷ lục nào khác, không riêng của Furman.
Góc nhìn hôm nay: bài học Furman cho người tổ chức cuộc vui
Không ai cần lập 700 kỷ lục. Nhưng tinh thần "đấu với chính mình hôm qua" dùng được ngay trong lớp học hay văn phòng:
- Thử thách "phá kỷ lục của đội mình": mỗi đội 5–8 người làm một thử thách một phút (chuyền bóng không rơi, xếp cốc giấy thành tháp), ghi lại kết quả lần một. Ba lần sau, đội chỉ thi với con số của chính mình. Ai cũng thấy tiến bộ, không ai bị so với ai.
- Bảng "kỷ lục tự vượt": treo ở góc lớp hoặc phòng nghỉ, chỉ ghi lần sau tốt hơn lần trước bao nhiêu, không ghi hạng.
- Cho người tham gia tự đề xuất hạng mục: giống cách Furman nghĩ ra kỷ lục mới, kèm điều kiện đo rõ ràng.
Muốn đọc thêm, có thể tìm trang hồ sơ của Ashrita Furman trên trang Guinness World Records, nơi tổng hợp nhiều kỷ lục và ảnh của ông.
Câu hỏi thường gặp
Ai là người giữ nhiều kỷ lục Guinness nhất thế giới?
Ashrita Furman, người Mỹ sinh năm 1954 ở Brooklyn, New York. Tính tới năm 2023, ông đã lập hơn 700 kỷ lục Guinness và còn giữ hơn 200; con số đang giữ thay đổi liên tục vì người khác thường xuyên phá các kỷ lục của ông.
Ashrita Furman lập kỷ lục Guinness đầu tiên năm nào?
Năm 1979, với 27.000 lần nhảy dang tay chân. Trước đó một năm, ông tham gia cuộc đua xe đạp 24 giờ ở Công viên Trung tâm New York, trải nghiệm khiến ông tin mình có thể vượt giới hạn.
Ashrita Furman làm nghề gì?
Ông không phải vận động viên chuyên nghiệp. Từ năm 1982, ông quản lý một cửa hàng thực phẩm dưỡng sinh ở khu Jamaica, quận Queens, New York, và dành thời gian rảnh để luyện tập, lập kỷ lục.
Vì sao Ashrita Furman lập nhiều kỷ lục như vậy?
Ông là học trò của thầy dạy thiền Sri Chinmoy từ năm 1970 và coi việc lập kỷ lục là cách thực hành "tự vượt mình". Mục tiêu ông nói tới không phải đánh bại người khác mà là làm được điều mình từng nghĩ là không thể.