Cuộc ChơiWiki
Tìm
Khuấy động tiệc & sự kiện

Hoạt động phá băng đầu buổi cho nhóm chưa quen nhau: luật và kịch bản

Phá băng hiệu quả là 5–15 phút để mỗi người nói chuyện với ít nhất ba người lạ: xếp hàng không lời, phiếu ô vuông, hỏi nhanh đổi bạn — kèm luật và lỗi hay gặp.

Hoạt động phá băng đầu buổi cho nhóm chưa quen nhau: luật và kịch bản

Hoạt động phá băng tốt cho nhóm chưa quen nhau là hoạt động khiến mỗi người phải nói vài câu hoặc làm một việc nhỏ cùng người bên cạnh, mất 5–15 phút, không ai bị đẩy ra giữa vòng một mình. Ba lựa chọn an toàn nhất: xếp hàng theo một tiêu chí không dùng lời, tìm người có điểm chung theo phiếu ô vuông, và ghép cặp hỏi nhanh đổi bạn liên tục. Bài này đưa luật, đạo cụ, thời gian và những lỗi hay làm buổi phá băng thành buổi "đóng băng" thêm.

Phá băng để làm gì, và đo thế nào là thành công

Đầu buổi, người lạ ngồi cạnh nhau thường làm ba việc: nhìn điện thoại, nhìn người dẫn, và chờ. Không ai muốn là người nói trước. Phá băng không nhằm làm mọi người cười ầm, mà nhằm một việc nhỏ hơn và quan trọng hơn: mỗi người đã nói chuyện với ít nhất ba người khác và biết tên họ trước khi phần chính bắt đầu.

Đo bằng mắt rất dễ. Sau phần phá băng, nếu giờ giải lao mọi người đứng thành từng cụm ba, bốn người nói chuyện thay vì mỗi người một góc, là được. Nếu đến giờ giải lao họ vẫn quay về đúng nhóm đi cùng mình từ cổng, thì phần phá băng chưa làm tròn việc.

Người quản trò lâu năm thường giữ một nguyên tắc: phá băng là để người tham gia nói chuyện với nhau, không phải để họ trình diễn trước người dẫn. Cái nào bắt từng người đứng lên giới thiệu trước cả hội trường thì là phần giới thiệu, không phải phá băng, và nó thường làm người nhút nhát căng thêm.

Chọn hoạt động theo số người và mặt bằng

Cùng một hoạt động, 12 người chơi rất vui, 120 người thì thành hỗn loạn. Trước khi chọn, trả lời ba câu: bao nhiêu người, phòng có ghế cố định hay ghế rời, và có bao nhiêu phút thật sự (không phải phút trên kịch bản).

Số ngườiMặt bằngNên chọnThời gian
8–20Phòng họp, bàn trònĐồ vật trong túi; phỏng vấn chéo theo cặp10–15 phút
20–60Phòng trống hoặc ghế rờiXếp hàng không lời; tìm người theo phiếu ô vuông10–12 phút
60–200Hội trường, ghế xếp hàngQuay sang người bên cạnh hỏi một câu; đứng lên theo nhóm5–8 phút
Trên 200Hội trường cố địnhGiơ tay, đứng lên theo câu hỏi; chào hỏi ba người gần nhất3–5 phút

Với hội trường ghế bắt vít xuống sàn, đừng chọn bất cứ thứ gì cần đi lại. Mọi người sẽ chen qua chân nhau, mất năm phút chỉ để đứng dậy, và người ngồi giữa hàng thấy mình bị nhốt.

Năm hoạt động phá băng dùng được ngay

1. Xếp hàng không dùng lời

Số người: 15–40 mỗi hàng. Đạo cụ: không cần. Luật một câu: cả nhóm xếp thành một hàng theo ngày sinh từ tháng 1 đến tháng 12 mà không ai được nói. Thời gian: 4–6 phút, sau đó 2 phút kiểm tra.

Khi hàng xếp xong, quản trò đi dọc hàng, mỗi người nói to ngày sinh của mình. Chỗ nào sai thứ tự thì cả nhóm cười, hai người đó đổi chỗ. Đây là lúc mọi người lần đầu nghe giọng nhau. Biến thể: xếp theo số năm đã làm ở công ty, theo khoảng cách từ nhà đến chỗ họp, theo chữ cái đầu của tên. Tránh xếp theo tuổi, cân nặng, chiều cao hay thu nhập — có người không muốn công khai.

2. Phiếu ô vuông tìm người

Số người: 20–80. Đạo cụ: một tờ phiếu khổ A5 kẻ 9 ô (3×3), mỗi ô một mô tả, và bút. Luật một câu: tìm người khớp với từng ô, xin họ ký tên vào ô đó, mỗi người chỉ được ký một ô trên phiếu của bạn. Thời gian: 8–10 phút.

Mô tả nên là thứ vô hại và dễ nói tiếp: "từng đi tàu hoả qua đèo Hải Vân", "biết nấu một món của quê mình", "có nuôi mèo", "đã đọc hết một cuốn sách trong tháng này", "sinh ra ở tỉnh khác với nơi đang sống". Đừng dùng ô "đã ly hôn", "đang độc thân", "theo tôn giáo…". Người đủ chữ ký trước giơ tay, nhưng đừng dừng cả nhóm ngay — cho thêm hai phút để người chậm cũng có vài chữ ký.

3. Vòng hỏi nhanh đổi bạn

Số người: 16–100, số chẵn. Đạo cụ: một cái chuông hoặc còi nhỏ. Luật một câu: hai vòng tròn đồng tâm quay mặt vào nhau, mỗi cặp có 90 giây trả lời một câu hỏi, nghe chuông thì vòng ngoài dịch sang trái một người. Thời gian: 5–6 lượt, khoảng 10 phút.

Câu hỏi do quản trò đọc to trước mỗi lượt, đi từ nhẹ đến sâu hơn một chút: "Hôm nay bạn đến đây bằng gì?", "Món ăn sáng bạn không bỏ được?", "Việc gì bạn làm giỏi mà ít ai biết?", "Nếu được nghỉ một tuần bạn sẽ đi đâu?". Nếu số người lẻ, quản trò hoặc một người trong ban tổ chức đứng vào cho đủ cặp.

4. Đồ vật trong túi

Số người: 6–12 mỗi bàn. Đạo cụ: đồ của chính người tham gia. Luật một câu: mỗi người lấy ra một món trong túi hoặc ví (không phải tiền, giấy tờ) và kể trong 30 giây vì sao nó ở đó. Thời gian: khoảng 6–8 phút cho một bàn 10 người.

Món đồ làm thay việc của người nói: ai ngại kể về mình thì kể về cái móc chìa khoá, cái kẹp tóc, tấm vé xem phim cũ. Hoạt động này hợp với hội thảo chuyên môn ngồi theo bàn.

5. Đứng lên nếu…

Số người: bao nhiêu cũng được. Đạo cụ: không. Luật một câu: quản trò đọc một câu, ai đúng với mình thì đứng lên, nhìn quanh xem ai cũng đứng, rồi ngồi xuống. Thời gian: 3–4 phút, 8–10 câu.

Đây là lựa chọn cho hội trường ghế cố định. Câu đầu tiên nên là câu gần như ai cũng đứng ("Đứng lên nếu sáng nay bạn uống cà phê hoặc trà"), để không ai thấy mình lẻ loi. Câu cuối nên nối vào nội dung buổi: "Đứng lên nếu bạn từng phải tổ chức một sự kiện mà không ai chỉ cho cách làm".

Câu hỏi nên dùng và câu hỏi nên tránh

Câu hỏi quyết định một nửa thành bại. Câu hay có ba đặc điểm: ai cũng trả lời được, trả lời xong người nghe muốn hỏi thêm, và không bắt ai tiết lộ chuyện riêng.

  • Nên: món ăn quê nhà, chuyến đi nhớ nhất, kỹ năng bất ngờ, cuốn sách hoặc bộ phim gần đây, công việc đầu tiên từng làm.
  • Tránh: tuổi, cân nặng, thu nhập, tình trạng hôn nhân, con cái, tôn giáo, quan điểm chính trị, bệnh tật.
  • Cẩn thận: "kỷ niệm đáng xấu hổ nhất" — vui với nhóm thân, nhưng với người lạ thì đẩy người ta vào thế phải bịa hoặc phải lộ.

Một mẹo nhỏ: luôn cho phép trả lời "xin qua". Nói rõ điều đó ngay từ đầu. Chính vì biết mình được từ chối, người ta mới dễ mở lời.

Những lỗi biến phá băng thành đóng băng

Bắt từng người đứng giới thiệu trước đám đông

Với 40 người, mỗi người 30 giây đã là 20 phút. Đến người thứ mười, phần còn lại không còn nghe mà đang nhẩm câu của mình. Thay bằng giới thiệu theo cặp: A hỏi B ba câu rồi đổi; nếu cần, mỗi bàn chỉ chọn một người nói ngắn về cả bàn.

Đụng chạm cơ thể quá sớm

Nắm tay thành vòng, cõng nhau, ôm nhau là thứ không nên có ở năm phút đầu với người lạ, nhất là nhóm có cả nam lẫn nữ và nhiều lứa tuổi. Để những hoạt động có tiếp xúc cho sau, và luôn có cách tham gia không cần chạm.

Kéo dài quá mức

Phá băng 10 phút là đủ ấm. 30 phút là bắt đầu thấy mệt, nhất là khi phần chính còn dài. Dừng lúc mọi người còn đang muốn nói — họ sẽ tự nói tiếp trong giờ giải lao.

Quản trò không làm mẫu

Muốn người khác trả lời câu "kỹ năng bất ngờ của bạn", quản trò trả lời trước, thật và hơi tự trào một chút. Câu trả lời mẫu đặt độ sâu cho cả nhóm: nếu người dẫn trả lời qua loa, người tham gia cũng qua loa.

Kịch bản 12 phút cho một buổi tập huấn 40 người

PhútViệcQuản trò nói gì
0–1Mời mọi người đứng lên, dồn ghế sát tường"Mình cần mười phút, và cần mọi người đứng lên một chút."
1–2Giải thích luật xếp hàng không lời"Xếp theo ngày sinh, tháng 1 đứng đầu cửa, tháng 12 đứng cuối. Không được nói."
2–7Cả nhóm xếp hàngIm lặng quan sát, chỉ nhắc khi có người nói
7–9Kiểm tra dọc hàngMỗi người nói to ngày sinh, cả nhóm vỗ tay khi xếp đúng hết
9–11Gập hàng thành cặp, hỏi một câu"Quay sang người cạnh mình: tên bạn là gì, hôm nay bạn mong mang về một điều gì?"
11–12Ngồi theo cặp vừa ghép"Cặp vừa rồi ngồi cạnh nhau cho buổi sáng nay."

Bước cuối hay bị bỏ quên mà lại hiệu quả nhất: xếp chỗ ngồi theo kết quả phá băng. Người ta vừa nói chuyện với nhau, giờ ngồi cạnh nhau, và cả buổi sau sẽ không còn ai ngồi một mình.

Góc nhìn hôm nay: phá băng cho nhóm trực tuyến và nhóm lệch tuổi

Họp trực tuyến khó phá băng hơn vì mọi người đang nhìn ô hình của chính mình. Cách đơn giản: mời mỗi người giơ lên camera một đồ vật trong tầm tay và nói một câu, hoặc chia phòng nhỏ ba người trong ba phút với một câu hỏi duy nhất. Đừng bắt bật camera nếu người ta đang ở chỗ không tiện.

Nhóm lệch tuổi — ví dụ một hội nghị có cả sinh viên thực tập lẫn lãnh đạo ngoài năm mươi — cần hoạt động mà người lớn tuổi không thấy bị hạ thấp và người trẻ không thấy bị lép. Xếp hàng theo ngày sinh (không theo năm sinh) và phiếu ô vuông với các ô về quê quán, món ăn, chuyến đi là lựa chọn an toàn. Luôn có ghế cho ai không muốn đứng lâu, nhất là người lớn tuổi, phụ nữ mang thai hay người đau khớp.

Muốn đọc thêm về khởi động nhóm, có thể tìm tài liệu về sinh hoạt tập thể của các nhà văn hoá thanh thiếu nhi, hoặc các sách về điều phối cuộc họp (facilitation) đã dịch ra tiếng Việt. Nhưng cách học nhanh nhất vẫn là tự dẫn một nhóm mười người quen, rồi hỏi họ chỗ nào thấy ngượng.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động phá băng nên kéo dài bao lâu?

Với buổi họp hoặc tập huấn dưới nửa ngày, 5–15 phút là vừa. Buổi cả ngày hoặc dã ngoại hai ngày có thể dành 20 phút, chia làm hai đợt. Dừng khi mọi người còn đang hào hứng, đừng chờ đến lúc họ chán.

Phá băng cho người hướng nội thế nào cho đỡ ngượng?

Ưu tiên hoạt động theo cặp hoặc nhóm ba thay vì đứng giữa vòng. Cho câu hỏi trước vài giây để họ nghĩ, cho phép nói "xin qua", và dùng đồ vật hoặc phiếu làm chỗ dựa để họ không phải nói về bản thân một cách trực tiếp.

Hội trường đông và ghế cố định thì phá băng kiểu gì?

Dùng hoạt động không cần di chuyển: đứng lên nếu đúng với mình, giơ tay theo câu hỏi, quay sang chào hỏi ba người gần nhất trong một phút. Tránh mọi hoạt động bắt người ta chen ra khỏi hàng ghế.

Có nên dùng hoạt động cần nắm tay, chạm nhau khi mới gặp?

Không nên trong mười lăm phút đầu với người lạ. Nhiều người không thoải mái khi bị chạm, đặc biệt giữa nam và nữ hay giữa người trẻ và người lớn tuổi. Để những hoạt động đó cho sau, và luôn có cách tham gia không cần chạm.

Câu hỏi phá băng nào an toàn cho mọi nhóm?

Những câu về món ăn quê nhà, chuyến đi nhớ nhất, công việc đầu tiên, kỹ năng ít ai biết hay cuốn sách gần đây. Tránh tuổi, thu nhập, hôn nhân, con cái, tôn giáo và chính trị.

Mở app Cuộc Chơi

Năm giây một thử thách, liên hồi không nghỉ

Mở app Cuộc Chơi

Bài viết liên quan

Mở app Cuộc Chơi

Năm giây một thử thách, liên hồi không nghỉ

Mở app Cuộc Chơi Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store