Hoạt động chào tân sinh viên tốt nhất là hoạt động giúp mỗi bạn mới có ít nhất năm người quen trong lớp và một người khoá trên để hỏi việc, trong một buổi tối 2–3 tiếng, không có chuyện "thử lòng" hay bắt nạt người mới. Khung hiệu quả gồm: chia nhóm trộn quê quán, một chặng đi tìm các điểm trong trường, phần thi theo nhóm trên sân, và vòng tròn chia sẻ cuối buổi. Bài viết đưa kịch bản đêm làm quen, mẫu từng phần và các nguyên tắc an toàn cho ban cán sự đoàn – hội.
Tân sinh viên thực sự cần gì trong tuần đầu
Bạn mới vào trường mang theo ba nỗi lo cụ thể: không biết ai, không biết đường, không biết hỏi ai khi có việc. Đêm làm quen nên giải quyết đúng ba việc đó, theo thứ tự:
- Có người quen: biết tên và đã nói chuyện với ít nhất năm bạn cùng lớp.
- Biết đường: biết thư viện, phòng đào tạo, phòng y tế, căng tin, nhà gửi xe ở đâu.
- Có người hỏi: có số liên lạc của một anh chị khoá trên phụ trách nhóm.
Một buổi chào tân sinh viên sôi động đến mấy mà bạn mới ra về không nhớ tên ai thì vẫn là buổi chưa đạt. Ngược lại, một buổi giản dị nhưng mỗi bạn có một nhóm nhỏ sáu, bảy người để ăn trưa chung tuần sau là buổi thành công.
Ranh giới không được vượt: không "thử thách" người mới
Ở nhiều nơi trên thế giới, chuyện "nghi lễ nhập môn" cho người mới đã gây ra thương tích và cả tử vong; nhiều trường đại học nước ngoài phải ban hành quy định cấm hẳn. Ở Việt Nam, đêm chào tân sinh viên hầu hết lành mạnh, nhưng ban tổ chức vẫn nên nói rõ trong buổi họp chuẩn bị:
- Không bắt tân sinh viên làm việc gì để "được công nhận" — không chạy phạt, không chống đẩy phạt, không nhịn ăn, không ở lại muộn.
- Không có rượu bia trong hoạt động chính thức của đoàn – hội.
- Không bình chọn ngoại hình, không chấm "hoa khôi, nam vương khoá mới" trong buổi làm quen.
- Không đụng chạm cơ thể khác giới trong phần thi; luôn có phương án không cần chạm.
- Bạn nào không muốn tham gia phần vận động thì có việc khác: giữ điểm, chụp ảnh, cổ vũ.
Những điều này không làm buổi tối kém vui. Chúng làm cho ba mươi bạn ngại ngùng nhất cũng dám ở lại đến cuối.
Kịch bản đêm làm quen 150 phút cho 100–300 tân sinh viên
| Phút | Phần | Việc của ban tổ chức |
|---|---|---|
| 0–20 | Điểm danh, nhận thẻ màu nhóm | Nhóm 8–10 bạn, trộn theo tỉnh thành, mỗi nhóm một anh chị khoá trên |
| 20–35 | Khai mạc, giới thiệu ban chủ nhiệm khoa, đoàn – hội | Mỗi người nói tối đa 3 phút |
| 35–50 | Phá băng trong nhóm | Mỗi bạn nói tên, quê, một món đặc sản quê mình; nhóm đặt tên nhóm |
| 50–95 | Chặng đi tìm các điểm trong trường | 6 trạm, mỗi trạm một thử thách 5 phút, có anh chị trực |
| 95–125 | Phần thi theo nhóm trên sân | 3 lượt thi, nhạc, cổ vũ |
| 125–145 | Vòng tròn chia sẻ trong nhóm | Mỗi bạn một câu: "Điều mình mong nhất ở bốn năm tới" |
| 145–150 | Chụp ảnh chung, nhắc lịch, kết thúc | Chia nhóm liên lạc, nhắc giờ ký túc xá đóng cửa |
Chặng đi tìm các điểm trong trường
Đây là phần làm được cả ba việc: các bạn trong nhóm phải nói chuyện để giải đố, phải đi qua các toà nhà quan trọng, và gặp nhiều anh chị khoá trên ở từng trạm.
Chuẩn bị: 6 trạm đặt ở thư viện, phòng đào tạo (bên ngoài), nhà thi đấu, căng tin, nhà gửi xe, phòng y tế. Mỗi nhóm nhận một phiếu đi trạm, thứ tự trạm khác nhau giữa các nhóm để không dồn cục. Mỗi trạm có hai anh chị trực, một thử thách, và đóng dấu khi xong.
Thử thách mẫu ở trạm:
- Trạm thư viện: trong 3 phút, cả nhóm tìm trên giá sách mở một cuốn có tên tác giả bắt đầu bằng chữ cái của tên nhóm (giữ im lặng).
- Trạm nhà thi đấu: cả nhóm chuyền một quả bóng qua tay mọi người theo thứ tự tên trong bảng chữ cái, mỗi người gọi tên người nhận trước khi chuyền.
- Trạm căng tin: nhóm phải kể tên đủ đặc sản của các tỉnh có mặt trong nhóm.
- Trạm y tế: anh chị trực chỉ cho cả nhóm số điện thoại y tế trường và cách gọi khi có bạn bị ốm ở ký túc xá; nhóm nhắc lại được thì đóng dấu.
- Trạm nhà gửi xe: xếp hàng theo ngày sinh không nói lời, trong 3 phút.
- Trạm đào tạo: trả lời ba câu hỏi về quy chế học (tín chỉ là gì, đăng ký học phần ở đâu, ai là cố vấn học tập).
Mỗi trạm 5–7 phút, chặng dài khoảng 45 phút. Nếu trường rộng, chọn các trạm gần nhau và có đèn đủ sáng nếu làm buổi tối.
Phần thi theo nhóm trên sân
Đường dây ly nhựa
Mỗi nhóm đứng hàng dọc, mỗi người cầm một ly nhựa; chuyền một quả bóng bàn từ ly này sang ly kia không chạm tay, 2 phút, đếm số bóng tới cuối hàng.
Tháp giấy báo
Mỗi nhóm 10 tờ báo cũ và một cuộn băng dính giấy, 8 phút dựng tháp tự đứng cao nhất. Ban tổ chức đo bằng thước dây, công bố cao độ.
Khẩu hiệu nhóm
Mỗi nhóm có 5 phút sáng tác một câu khẩu hiệu kèm động tác, sau đó lần lượt trình diễn 20 giây. Khán giả bình chọn bằng vỗ tay; mọi nhóm đều được ghi tên trong một giải ("khẩu hiệu ăn ý nhất", "động tác đồng đều nhất", "giọng to nhất").
An toàn cho đêm hội ngoài trời
- Báo trước với ban giám hiệu và bảo vệ trường về giờ và khu vực tổ chức; hoạt động đông người ngoài khuôn viên trường thì hỏi chính quyền xã, phường nơi tổ chức.
- Kiểm tra mặt sân: cỏ ướt sương buổi tối rất trơn, sân xi măng có rãnh thoát nước.
- Có nước uống miễn phí và một người biết sơ cứu cơ bản trực ở góc sân.
- Tân sinh viên ở ký túc xá cần về trước giờ đóng cổng; kết thúc buổi sớm hơn ít nhất 30 phút.
- Bạn có bệnh tim, hen suyễn, vừa bị chấn thương: mời ngồi ở khu cổ vũ, giao vai trò giữ điểm hoặc chụp ảnh.
Góc nhìn hôm nay: sau đêm làm quen
Đêm làm quen chỉ là bước một. Những trường làm tốt thường duy trì nhóm nhỏ ấy thêm vài tuần: một buổi ăn trưa chung, một buổi học nhóm do anh chị khoá trên hướng dẫn cách đăng ký học phần, một tin nhắn hỏi thăm khi bắt đầu thi giữa kỳ. Với những bạn ở xa nhà lần đầu, chính những nhóm nhỏ ấy là chỗ dựa trong học kỳ đầu tiên.
Người làm công tác đoàn – hội có thể tham khảo kinh nghiệm từ các buổi sinh hoạt "tuần sinh hoạt công dân – sinh viên" đầu khoá mà các trường vẫn tổ chức, và lồng hoạt động làm quen vào đó thay vì tổ chức tách riêng một đêm quá dài.
Câu hỏi thường gặp
Đêm chào tân sinh viên nên có những hoạt động gì?
Một khung hiệu quả gồm phá băng trong nhóm nhỏ, chặng đi tìm các điểm quan trọng trong trường, ba lượt thi theo nhóm trên sân và vòng tròn chia sẻ cuối buổi. Tổng khoảng hai đến ba tiếng.
Chia nhóm tân sinh viên thế nào?
Nhóm 8–10 bạn, trộn tỉnh thành và giới tính, mỗi nhóm có một anh chị khoá trên phụ trách. Dùng thẻ màu phát ngẫu nhiên khi điểm danh để các bạn đi cùng nhau từ cổng không bị dồn vào một nhóm.
Có nên có phần "thử thách" tân sinh viên không?
Không nên có bất cứ hoạt động nào bắt người mới chịu phạt, nhịn ăn, uống rượu hay làm việc khó chịu để được công nhận. Thử thách chỉ nên là phần thi theo nhóm mà ai cũng có quyền chọn không tham gia.
Chặng đi tìm trong trường cần chuẩn bị gì?
Cần 5–6 trạm ở các điểm quan trọng, mỗi trạm hai người trực, một thử thách 5 phút, phiếu đóng dấu, thứ tự trạm khác nhau giữa các nhóm và đường đi đủ sáng nếu tổ chức buổi tối.