Muốn tự sáng tạo một thử thách một phút mới, hãy ghép năm phần: một đồ vật quen + một động tác + một hạn chế + một đích đến + 60 giây. Sau đó thử với ba đến năm người, đo xem bao nhiêu người làm được, rồi chỉnh "núm vặn" (khoảng cách, số lượng, kích thước, hạn chế) cho tới khi khoảng một phần ba đến hai phần ba số người thử qua được. Cuối cùng kiểm an toàn và viết luật thành một câu. Cả quy trình chỉ mất chừng nửa tiếng.
Công thức năm phần
| Phần | Câu hỏi | Ví dụ |
|---|---|---|
| Đồ vật | Cầm cái gì? | Nắp chai, đũa, ly, kẹp phơi, khăn, quả cam |
| Động tác | Làm gì với nó? | Xếp chồng, chuyển, ném, lăn, búng, thổi, quạt, kẹp, xâu, lật, phân loại |
| Hạn chế | Cái gì làm việc đó khó hơn? | Một tay, tay không thuận, dùng dụng cụ trung gian, không nhìn bằng một mắt, giữ vật khác trên đầu |
| Đích | Thế nào là xong? | Vào ly, qua vạch, đủ số lượng, đứng vững 3 giây, đúng thứ tự |
| Thời gian | Bao lâu? | 60 giây — giữ cố định, đừng đổi |
Ghép ngẫu nhiên một ô từ mỗi hàng là ra một ý tưởng. "Nắp chai + búng + chỉ dùng ngón út + dừng trong ô vuông 10 cm + 60 giây" — đã thành thử thách. Không phải ý tưởng nào cũng hay, nhưng cứ mười ý thì thường có hai ba ý đáng thử.
Bước 1: Nghĩ thật nhiều, chọn ít
Đặt năm đồ vật lên bàn, mỗi người trong nhóm tổ chức nghĩ ba thử thách cho mỗi đồ vật, ghi ra giấy nhớ, không bàn cãi. Sau mười phút có vài chục ý. Rồi lọc theo bốn câu:
- Luật có nói được trong một câu không?
- Người xem có nhìn thấy tiến độ không? (Tháp cao dần, ly đầy dần — tốt. Người chơi lẩm nhẩm trong đầu — không hợp.)
- Có lý do gây cười hoặc hồi hộp không?
- Có an toàn không?
Ý nào qua đủ bốn câu thì đem đi thử.
Bước 2: Làm thử và đo tỉ lệ qua
Đây là bước hay bị bỏ nhất, và cũng là bước quyết định. Ý tưởng trên giấy thường sai độ khó rất xa so với thực tế. Cách thử:
- Mời 3–5 người không phải người nghĩ ra thử thách, vì người nghĩ ra luôn làm giỏi hơn người khác.
- Mỗi người làm một lần, bấm giờ đầy đủ, như thật.
- Ghi lại: qua hay không, nếu không thì được bao nhiêu phần, hỏng ở chỗ nào, ai cười, ai bực.
Mục tiêu: khoảng 30–60% số người thử qua được. Dưới mức đó, khán giả thấy người chơi "bị lừa". Trên mức đó, thử thách nhạt. Nếu chỉ thử được với 3 người, thì 1 hoặc 2 người qua là dấu hiệu tốt.
Bước 3: Chỉnh núm vặn độ khó
Mỗi thử thách có vài "núm vặn" chỉnh được mà không đổi bản chất:
| Núm vặn | Dễ hơn | Khó hơn |
|---|---|---|
| Khoảng cách | Đích gần hơn | Đích xa hơn |
| Số lượng | Ít vật hơn | Nhiều vật hơn |
| Kích thước đích | Ly to, ô rộng | Ly nhỏ, ô hẹp |
| Hạn chế | Hai tay | Một tay, tay không thuận |
| Dụng cụ trung gian | Thìa | Đũa, que kem, ống hút |
| Thứ tự | Tuỳ ý | Bắt buộc theo thứ tự |
Mỗi lần chỉ vặn một núm, thử lại, rồi mới vặn núm khác. Vặn nhiều núm một lúc thì không biết cái gì tạo ra khác biệt.
Ví dụ một vòng chỉnh thật
Ý tưởng ban đầu: "Búng nắp chai trượt dọc bàn, dừng trong ô vuông 10 cm ở cuối bàn, làm được 3 lần trong 60 giây."
- Lần thử 1 (bàn dài 1,5 m): 0/4 người qua. Nắp chai trượt quá xa hoặc dừng quá sớm. Quá khó.
- Chỉnh: giữ ô 10 cm, rút bàn còn 1 m (vặn núm khoảng cách).
- Lần thử 2: 1/4 qua, hai người được 2 lần. Gần đạt.
- Chỉnh: giảm yêu cầu xuống 2 lần (vặn núm số lượng).
- Lần thử 3: 2/4 qua. Đạt. Ghi lại: bàn 1 m, ô 10 cm, 2 lần.
Kết quả còn có thêm một phát hiện: mặt bàn gỗ và mặt bàn nhựa cho kết quả khác hẳn. Ghi luôn vào luật: "chơi trên bàn nhựa" hoặc thử lại trên đúng chiếc bàn của buổi tiệc.
Bước 4: Kiểm an toàn
Trước khi đưa thử thách mới ra đám đông, đi qua danh sách này:
- Có vật gì đưa lên miệng không? Nếu có, bỏ — kể cả "chỉ ngậm ống hút". Mỗi người phải có đồ riêng nếu không tránh được.
- Có ăn, uống, nín thở, quay vòng, nhảy từ trên cao không? Có lửa, nước nóng không? Nếu có, bỏ hẳn.
- Có vật nhỏ trẻ em có thể nuốt không? Nếu có trẻ trong phòng, thay vật to hơn.
- Có đụng chạm cơ thể giữa hai người không? Nếu có, thay bằng dụng cụ trung gian (đĩa giấy, que).
- Có làm người chơi trông lố bịch theo kiểu dễ bị chụp ảnh đem đi chế giễu không? Nếu có, chỉ mời người tự nguyện, và cân nhắc bỏ.
- Người ngồi xe lăn, người lớn tuổi có làm được bản điều chỉnh không?
Bước 5: Viết luật một câu và đặt tên
Luật một câu có cấu trúc: [Hạn chế], [động tác] [đồ vật] [tới đích] trong 60 giây. Ví dụ: "Chỉ dùng ngón trỏ, búng nắp chai trượt dọc bàn để dừng trong ô vuông, hai lần trong 60 giây." Kiểm câu luật bằng cách đọc cho một người chưa nghe bao giờ, rồi bảo họ nhắc lại. Nhắc lại được là đạt.
Sau đó thêm hai ba dòng "chi tiết": vật rơi thì sao, được làm lại không, thế nào là "xong". Những dòng này không đọc to cho khán giả, chỉ cho trọng tài và người chơi nghe.
Tên thử thách nên ngắn, có hình ảnh: "Búng nắp vào chuồng", "Tháp mười ly", "Đũa gắp đậu". Tên hay giúp người ta nhớ và kể lại sau buổi.
Những kiểu thử thách mới hay bị hỏng
- Phụ thuộc may rủi hoàn toàn. Lắc xúc xắc ra số 6 — người chơi không có gì để cố gắng, khán giả không có gì để xem.
- Không nhìn thấy được. Thử thách quá nhỏ (xâu kim) hoặc diễn ra trong hộp kín.
- Đạo cụ khó chuẩn bị lại. Mỗi lượt phải mất ba phút sắp xếp lại; buổi tiệc sẽ chùng xuống.
- Cần năng khiếu riêng. Thử thách mà chỉ người biết tung hứng, biết đàn mới làm được thì không còn là thử thách cho số đông.
- Bắt chước trào lưu trên mạng. Nhiều "thử thách" lan truyền trên mạng xã hội nguy hiểm thật sự; chúng không thuộc về một bữa tiệc.
Góc nhìn hôm nay: lưu lại "thẻ thử thách"
Mỗi thử thách mới đã thử xong, ghi lên một tấm thẻ cỡ bưu thiếp: tên, luật một câu, đạo cụ, khoảng cách, tỉ lệ qua khi thử, lưu ý an toàn. Sau một năm, người tổ chức có cả xấp thẻ để chọn theo nhóm tuổi, không gian, thời gian. Một cách hay để làm phong phú bộ thẻ là tổ chức hẳn một buổi "nhà sáng chế": chia nhóm, mỗi nhóm có mười phút và một túi đồ ngẫu nhiên để nghĩ ra một thử thách, rồi các nhóm đổi đề làm thử cho nhau. Chính quá trình sáng tạo ấy đã là một hoạt động gắn kết tốt.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao tự nghĩ ra một thử thách một phút mới?
Ghép một đồ vật quen, một động tác, một hạn chế và một đích đến trong 60 giây. Ví dụ: nắp chai, búng, chỉ dùng ngón trỏ, dừng trong ô vuông. Sau đó thử với vài người và chỉnh độ khó.
Thử thách một phút nên khó tới mức nào?
Lý tưởng là khoảng 30–60% số người thử làm được. Quá dễ thì nhạt, quá khó thì người chơi thấy bị lừa và khán giả không có khoảnh khắc thành công để reo hò.
Chỉnh độ khó thử thách một phút bằng cách nào?
Chỉnh từng núm một: khoảng cách, số lượng vật, kích thước đích, hạn chế tay, dụng cụ trung gian. Mỗi lần chỉ thay một yếu tố rồi thử lại để biết yếu tố đó ảnh hưởng thế nào.
Thử thách tự nghĩ cần kiểm an toàn những gì?
Loại bỏ mọi thứ liên quan đến ăn uống thi, nín thở, quay vòng, lửa, nhảy từ trên cao, vật nhỏ trẻ có thể nuốt và đụng chạm cơ thể. Luôn có bản điều chỉnh cho người lớn tuổi, người ít vận động.
Viết luật thử thách thế nào cho dễ hiểu?
Gói luật trong một câu theo mẫu: hạn chế, động tác, đồ vật, đích, thời gian. Đọc cho một người chưa nghe bao giờ và bảo họ nhắc lại; nhắc lại đúng là luật đã đủ rõ.