Một đường vượt chướng ngại cho thiếu nhi từ 6 tới 12 tuổi có thể dựng trong 30–45 phút bằng đồ có sẵn: ghế nhựa, thùng các-tông, dây, băng dính màu, gối, vòng nhựa và vài chai nước rỗng. Bí quyết là mọi chướng ngại đều nằm sát mặt đất, mỗi trạm chỉ đòi một động tác (chui, bước, giữ thăng bằng, ném), và các em vượt theo đội, tính thời gian cho cả đội chứ không xếp hạng từng em.
Vì sao đường vượt chướng ngại hợp với thiếu nhi
Trẻ 6–12 tuổi thích chui, leo, giữ thăng bằng, ném trúng đích. Đường vượt chướng ngại gói những động tác đó vào một chuỗi có đầu có cuối, nên các em biết mình đang tiến tới đâu. Nó cũng linh hoạt: đổi thứ tự trạm là có đường mới, rút ngắn hoặc thêm trạm theo tuổi.
Bài này viết cho các em từ 6 tuổi trở lên, ở sinh hoạt Đội, trại hè, ngày hội khu phố hoặc sân nhà. Với trẻ nhỏ hơn, cách thiết kế và mức an toàn khác hẳn, nên hỏi giáo viên mầm non.
Nguyên tắc thiết kế: thấp, mềm, một động tác mỗi trạm
- Thấp: không có gì phải trèo lên quá đầu gối người lớn. Không nhảy từ trên cao xuống.
- Mềm: mép thùng, chân ghế, cọc đều được bọc hoặc thay bằng đồ nhựa, vải.
- Một động tác: trạm "chui" thì chỉ chui, trạm "thăng bằng" thì chỉ đi. Ghép nhiều động tác vào một trạm làm các em bối rối và dễ ngã.
- Khoảng cách: mỗi trạm cách nhau ít nhất 2 mét, để em chạy sau không lao vào em đang loay hoay ở trạm trước.
- Một lối đi một chiều: đánh dấu mũi tên bằng băng dính trên nền, không để các em đi ngược.
Mười trạm dựng từ đồ có sẵn
| Trạm | Đồ dùng | Cách dựng | Động tác |
|---|---|---|---|
| 1. Hầm chui | 2–3 thùng các-tông lớn | Bỏ đáy, nối bằng băng dính thành ống | Bò qua hầm |
| 2. Cầu thăng bằng | Băng dính màu hoặc dây | Dán một đường dài 3 mét, có khúc cong | Đi trên vạch, tay dang ngang |
| 3. Ô nhảy | Vòng nhựa hoặc phấn | Xếp 6 vòng thành hình chữ chi | Bật chân chụm từ vòng này sang vòng kia |
| 4. Rừng dây | Dây len, 2 hàng ghế | Căng dây chéo ở độ cao 30–60 cm | Bước qua hoặc chui dưới, không chạm dây |
| 5. Đảo gối | 4–5 gối, đệm ngồi | Rải trên sàn như các hòn đảo | Bước từ gối này sang gối kia |
| 6. Đường ziczac | 6 chai nước rỗng hoặc nón | Xếp thẳng hàng cách nhau 1 mét | Chạy luồn lách, không làm đổ chai |
| 7. Trạm ném | Xô, túi vải nhét gạo hoặc đậu | Vạch ném cách xô 2–3 mét | Ném trúng xô một lần (được ném 3 lần) |
| 8. Cầu ghế | 3 ghế nhựa thấp, chắc | Xếp liền nhau, có người lớn đứng cạnh | Bước lên, đi qua, bước xuống |
| 9. Trạm khéo tay | Ly nhựa | Bàn thấp, 6 ly xếp chồng | Xếp thành tháp 3 – 2 – 1 rồi thu lại |
| 10. Về đích | Chuông hoặc nồi và muôi gỗ | Treo ở cuối đường | Gõ chuông báo về đích |
Không cần đủ mười trạm. Với các em 6–8 tuổi, 5–6 trạm là vừa, đi hết trong khoảng 1–2 phút. Các em 10–12 tuổi có thể làm đủ mười trạm, thêm yêu cầu như mang theo một quả bóng suốt đường.
Cách chạy theo đội, không xếp hạng từng em
Thay vì bấm giờ từng em rồi đọc tên ai nhanh nhất, hãy làm theo một trong ba cách:
- Tiếp sức theo đội: em thứ nhất về gõ chuông thì em thứ hai xuất phát. Bấm giờ cho cả đội. Đội nào cũng có một kết quả, không em nào bị nêu tên chậm.
- Thử thách cả đội: đặt mục tiêu chung, ví dụ "cả đội 8 bạn về đích trong 10 phút". Mọi đội đạt mục tiêu đều được thưởng.
- Thu thập tem: mỗi trạm có một con dấu hoặc miếng dán. Em nào đi hết đường đều có thẻ đầy tem. Không đo giờ.
Cách thứ ba hợp nhất với ngày hội có nhiều độ tuổi lẫn lộn. Các em lớn tự rủ nhau đi lại lần hai với yêu cầu khó hơn, các em nhỏ đi chậm mà vẫn có đủ tem.
Biến tấu: trong nhà, ngoài trời, theo tuổi
Trong nhà, phòng sinh hoạt, hội trường
Đẩy bàn ghế sát tường, trải chiếu hoặc thảm xốp. Dùng hầm thùng các-tông, đảo gối, rừng dây, trạm ném túi vải. Bỏ phần chạy ziczac nếu sàn gạch trơn. Cho các em đi chân trần hoặc đi tất có hạt chống trơn, không đi tất trơn trên sàn gạch.
Ngoài trời, sân cỏ, sân trường
Thêm các trạm cần không gian: chạy ziczac dài, bật qua vòng, cầu thăng bằng bằng thanh gỗ đặt sát đất. Kiểm sân trước: nhặt đá, mảnh vỡ, lấp chỗ trũng. Chọn giờ sáng sớm hoặc chiều mát, có chỗ trú nắng và nước uống ở đầu đường.
Đổi độ khó theo tuổi
- Dễ hơn: bỏ trạm ném, để rừng dây cao hơn để chui thoải mái, cho tay vịn ở cầu ghế.
- Khó hơn: mang một ly nước nửa đầy suốt đường, đi qua cầu thăng bằng với túi đậu trên đầu, nhớ một chuỗi màu ở trạm đầu rồi đọc lại ở trạm cuối.
- Đi đôi: hai em nắm tay nhau đi hết đường, không được buông. Rất hợp để các em lớn kèm các em nhỏ.
Thêm một câu chuyện cho đường đua
Cùng một dãy trạm, nếu được gắn vào một câu chuyện, các em hào hứng hơn hẳn. Quản trò chỉ cần kể hai câu trước khi xuất phát:
- Đội cứu hộ: "Một chú gấu bông bị kẹt ở cuối rừng. Đội phải chui qua hang, vượt cầu, băng qua rừng dây để đưa chú về." Mỗi đội mang một con gấu bông suốt đường.
- Nhà thám hiểm: ở mỗi trạm có một mảnh hình, về đích ghép lại thành bức tranh con vật bí mật.
- Người đưa thư: mỗi em cầm một phong bì, đến trạm cuối thả vào thùng thư, cả đội gửi đủ thư thì thắng.
Câu chuyện cũng giúp các em chậm hơn không bị chú ý: cả đội đang cứu gấu, ai đi nhanh ai đi chậm không còn là chuyện chính.
An toàn: những thứ không được bỏ qua
- Mỗi trạm có độ cao (cầu ghế, cầu thăng bằng) phải có một người lớn đứng sát bên.
- Ghế nhựa phải loại chắc, chân không lung lay; không chồng ghế lên nhau.
- Dây trong "rừng dây" là dây len hoặc dây mềm, buộc lỏng một đầu để đứt hoặc tuột khi bị vướng. Không dùng dây cước, dây điện, dây thép.
- Nếu dùng bóng bay trang trí, đặt ngoài tầm với và thu dọn mảnh bóng vỡ ngay: mảnh bóng bay có nguy cơ gây hóc ở trẻ em.
- Em nào có bệnh hen, tim, đang bị đau chân thì làm "trưởng trạm", phát tem, gõ chuông cổ vũ.
- Có túi sơ cứu gần đường đua, nhất là băng dán vết xước và túi chườm lạnh.
Phân việc cho người lớn
Với 20–30 em, cần khoảng 5–6 người lớn: một người điều phối ở vạch xuất phát, một người ở cầu ghế, một người ở cầu thăng bằng, một người ở vạch đích, một người theo dõi các em chờ lượt và một người lo nước, sơ cứu. Phụ huynh đến xem có thể nhận vai trưởng trạm, phát tem. Các em lớn trong Đội có thể làm phụ tá, vừa có việc vừa học cách chăm em nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Làm đường vượt chướng ngại cho trẻ em bằng đồ gì?
Dùng thùng các-tông làm hầm chui, băng dính màu làm cầu thăng bằng, vòng nhựa làm ô nhảy, dây len căng giữa hai hàng ghế làm rừng dây, gối làm đảo, chai nước rỗng làm cọc ziczac và xô cùng túi vải nhét gạo làm trạm ném.
Đường vượt chướng ngại cho thiếu nhi nên có bao nhiêu trạm?
Với các em 6–8 tuổi, 5–6 trạm là vừa, đi hết trong 1–2 phút. Các em 10–12 tuổi có thể làm 8–10 trạm và thêm yêu cầu khó hơn như mang ly nước hoặc túi đậu trên đầu.
Có nên bấm giờ từng em khi vượt chướng ngại không?
Không nên đọc thời gian hay xếp hạng từng em. Hãy bấm giờ cho cả đội theo kiểu tiếp sức, đặt mục tiêu chung cho đội, hoặc phát tem ở từng trạm để em nào đi hết đường cũng có thành tích.
Đường vượt chướng ngại trong nhà cần lưu ý gì?
Đẩy bàn ghế sát tường, trải thảm, bỏ phần chạy nhanh trên sàn gạch trơn, cho các em đi chân trần hoặc tất chống trơn. Mỗi trạm có độ cao cần một người lớn đứng sát bên.